Yāska's Nirukta 234.1.1
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 234.1.1
- Language
- Sanskrit
234.1.1
vyākhyātāni pṛthivīsthānadevatāpadāmi, adhunā samāmnāyānukrameṇaiva madhyamasthānadevatāpadāni nirvaktavyāni,tadarthamidamārabhyate,–“athāto madhyamasthānā devatāḥ”–iti| athaśabdo viśeṣādhikārārthaḥ| ataḥ-śabda ānantaryārthaḥ | madhyaṃ sthānametāsāmiti madhyamasthānāḥ devatāḥ, vyākhyāsyāḥ ‘vakṣyante’–iti vākyaśeṣaḥ | devatā iti bahuvacanaṃ bhedapakṣe, ekaiva, nairuktānāṃ devatātitvāryupagamāt | etasyaiva madhyamasya paryāyavacanānyetāni vāyvādīni rodasyantāni guṇaviśeṣato bhavanti, yathaivottamasya jyotiṣo dṛśyante bhagaprabhṛtīni | 10 | “vāyavāyāhi darśaṃta0 ( ṛ0 saṃ0 1,1,3,1 )”-iti | madhucchandasa ārṣam | ādhvaryave vāyavyopasthāne viniyogaḥ, bāhvṛcye prauge śastre śasyate || he “vāyo !” “darśaṃta” “darśanīya!” darśanārha ! tvadartham “ime” “somāḥ” asmābhiḥ “araṅkṛtāḥ” “alaṅkṛtāḥ” paryāptāḥ pātuṃ saṃskṛtāḥ | sa tvamasmākamidam “havam” “āhvānam” “śrudhi” “śṛṇu” | śrutvā ca tat “āyāhi” | etya ca “teṣām” eteṣāṃ somānāṃ yaḥ svo'śastaṃ taṃ “pāhi” “piba”-ityetadāśāsmahe | 10 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit