Yāska's Nirukta 265.4
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 265.4
- Language
- Sanskrit
265.4
“ādityaraśmayo'pyṛbhava ucyante”—iti | abhidheyavyabhicāramupapradarśayati | kva ca punaste ucyante ? yataḥ paṭhati-“agauhyasya yadasastanā”—iti | “uddutsarva̍smā akṛṇītanā tṛṇa ni̱ivatsrupaḥ svapa̱syā̍yā naraḥ | agauhya̍sya̱ yadsa̍sta̱nā gṛhe tada̱dyeda̱mṛbha̍vo̱ nānu̍gacchatha ||” ( ṛ0 saṃ0 2, 3, 6, 1)'-iti | dīrghatamasa ārṣam | jagatī || ‘udvatsu’ ye unnatāḥ pradeśāḥ bhuvaḥ adbhiiranākrāntāḥ, teṣu ‘asmai’ lokāya upakariṣyanto yūyam ṛbhavaḥ ‘akṛṇotana’ pratisaṃvatsaraṃ kurudhve | tṛṇakuśādivarṣeṇādityamaṇḍalādau varttamānāḥ| 'nivatsu' punarnimneṣu bhuvaḥ pradeśeṣu 'apaḥ' udakaṃ kurudhve | 'svapasyayā' lokānugrahapravṛttayā varṣakriyayā he 'naraḥ !'| kiṃca, "agohyasya" yo'yam "agohyaḥ = ādityaḥ, agūhanīyaḥ" na gūhituṃ śakyaḥ kenacidapi. "yasya" "yadasastanā gṛhe" yāvadasya maṇḍale suptā iva nigūḍhā bhavatha | "taddyedamṛbhavo nānugacchatha" | he ṛbhavaḥ ! "yāvat tatra" nigūḍhā "bhavatha" rātrau, na tāvadiha 'bhavatha" tataśca yuṣmaddinābhāve nirāloko'yaṃ lokaḥ sampadyate | etad vo māhābhāgyamahamanukīrttayāmi, te yūyamidaṃ nāmāsmākaṃ kuruteti |
11 |
16 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit