Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 292.1

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 292.1

Language
Sanskrit

292.1

"vasātiṣu sma0"-iti | upajātadevatādarśanacakṣuḥ atīteṣu rātriparyāyeṣu sandhau prāpte sahasaivāśvinau dṛṣṭvā mantradṛk bravīti-“vasātiṣu” .rātriṣu, tāsu hi prāṇino nivasantiṃ | kiṃ tāsu ? iti-“carathaḥ” yuvām | katham ? "asitāviva petvau" kṛṣṇāviva meghau samānarūpau | uṣasi kathamapi mayā lakṣitau yato bravīmi,-“kadedamaśvinā yuvam” | kadedamasmatkarma prati ye devā āgatāḥ, tān prati he yuvāmaśvinau ! "āgacchatam” āgatavantau sthaḥ |
12 |
“prāturyujā0 ( ṛ0 saṃ0 1, 2, 4, 6 )”-iti | medhātitherārṣam | prātaranuvāke viniyogaḥ || he stotaḥ ! yāvetau prātaryujyete haviṣā stutyā ca| tāvetau “aśvinau” vispaṣṭābhiḥ stutibhiḥ asmadarthe “vibodhaya” | vibodhitau ca tvayā “iha” karmaṇi "āgacchatām” asmākam “asya somasya" "pītaye” “pānāya" |
12|
7|
''tayoḥ eṣā aparā bhavati” [ sā punaḥ kimartham ! naivānayoḥ anyasmin kāle ijyāsti, yadyapi kriyate, anirdiṣṭaiva neti sutarāṃ 'nayā sastavaṃ kāla copadarśayati ]-||
"prātaryajadhvam 0 ( ṛ0 saṃ0 8, 4, 18, 2 )” iti | atrerārṣam | prātaranuvāke viniyogaḥ, āśvine ca || he stotāro yūyamucyadhve | tau “aśvinau” “prātaḥ” eva "yajadhvam” | katham ! iti, yato bravīmi, – “prahiṇota” prakarṣeṇa tau prati stutīrhavīṃṣi ca gamayateti | kimityevaṃ bravīmi–prātarya jadhvamiti | itaḥ, -yasmāt “na sāyamasti devayāḥ” anayordevayoḥ na sāyarmāsta "ijyā” | yadyapi kathañcit syāt, "ajuṣṭam” anāsevitaṃ ca tadaśvibhyāṃ karma | “utānyo asmadyajate” | “api” ca anāhate tvayi "anya." api asmattaḥ etāvaśvinau "yajate” “vi ca avaḥ” vyāvayati ca, tarpayati havirbhiḥ | “pūrvaḥpūrvaḥ” “yajamānaḥ” prathamaḥprathamo yajamāno “vanīyān” “vanayitṛtamaḥ” sambhaktatamaḥ, ādṛtatvāt, tasyaiva havirāsevete aśvinau, netarasyeti |
12 |
7 |

Linked texts (1)