Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 313.2.1

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 313.2.1

Language
Sanskrit

313.2.1

“viśvedevāḥ ( 27 )"-vaktavyāḥ | “sarve devāḥ" ta eva raśmayaḥ, upahitaviśvaḥ viśepaṇāḥ santo viśvedevā bhavanti | 12 | 39 | "teṣāṃ" tadabhidhānaviśiṣṭānām "eṣā” prādhānyastutiḥ “bhavati”-|| adhunā viśvān devānadhikṛtya tadgatamevādhiyajñe kiñcid vicārayiṣyannupoddhanti-| "tadetadekameva vaiśvadevaṃ gāyatraṃ tṛcam"-ityevamādi | tat-iti samāmnāyasyānusmṛtaye | etat-iti vakṣyamāṇārthasannidhīkaraṇāya | ekaṃ tṛcaṃ sūkte vaiśvadevaṃ gāyatraṃ gāyatreṇa cchandasā yuktaṃ "daśatīṣu" sarvāsravapi bahuṣu śākhāsu "vidyate"-nānyadastyevāsmiñchandasi, prayojanaṃ ca gāyatracchandoyuktairanyairapi bahubhirvaiśvadevairmantrairadhiyajñe | tatra kiṃ karttavyam ? iti, yata āha- "yattu kiñcidbahudaivataṃ" mantrajātaṃ gāyatreṇa cchandasā yuktam, "tadvaiśvadevānāṃ sthāne yujyate" | nyāyyamityataḥ : "yadeva" "viśvaliṅgam" viśvaśabdopetaṃ mantrajātaṃ sūktaṃ vā, tadeva vaiśvadevānāṃ sthāne viniyujyate, -na bahudevatāmātreṇa- "iti" "śākapūṇiḥ" manyate | tat kimasyāpi yāskācāryasyaitadevābhimatamuta na ! iti, yata āha,- "anatyantagatastveṣa uddeśo bhavati" anaikāntika eṣa uddeśaḥ| uddeśaḥ pratijñā, - "yadeva viśvaliṅgopetaṃ tadeva vaiśvadevānāṃ sthāne viniyujyeta" -iti | kathamanekāntikam ?

Linked texts (1)