Yāska's Nirukta 317.3
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 317.3
- Language
- Sanskrit
317.3
nairuktasamayānuvṛttaye atistutayaḥ pradarśyante-"saḥ" iti, stotā asāvācāryyaḥ "agnimeva" adhikṛtya "prathamamāha" | kiṃ kāraṇam ? yenaiva hi krameṇa stutayaḥ upapradarśitāḥ, tenaivātra krameṇātistutayo nyāyyāḥ pradarśayitum, na hyasati kāraṇe mukhyātikramo nyāyya iti | ka ? yathā,“tvama̍gne̱ śuci̱stvama̍śuśukṣaṇiḥ”-“iti” “yathaitasmin sūkte” svakarmādhikāravyatirekeṇa, atiśayena vā stutiḥ || madhyasthāne-“na̱ hi tvadā̱re ni̱miṣa̍śca̱ neśe (ṛ0 saṃ0 2, 07, 10, 1)”“iti”| “varuṇasya”| “apo̍ su̱myakṣa̍ varu̱ṇa bhi̱yasa̍ṃ ma̱tsaṃśrākṛ̱tāvo̍'nu mā gṛbhāya | dāme̍va va̱tsādvimu̍mugdhyaṃho na̱ hi tvadā̱re ni̱miṣa̍śca̱ neśe̍ || (ṛ0 saṃ0 2, 7, 10, 1)”-iti | he bhagavan ! ‘varuṇa !’ ‘samrāṭ !’ ‘ṛtavan !’ yadetat ‘apaḥ’ karma kiñcit, ‘bhiyasam’ bhayaṅkaramasmāsu ‘aṃhaḥ’ pāpaṃ yadātmanaḥ kāyakṛtam, tadasmatto ‘dāmeva vatsāt’ ‘vimumugdhi’ tvaṃ pramuñca | tataśca tatpramucya ‘sumyakṣa’ suṣṭhu gamaya, nāśayetyarthaḥ | kasmātpunarevaṃ brūmahe ? itaḥ,-yasmāt “na hi tvadāre nimiṣaśca neśe” tvadantike'pi varttamānasya dūre'pi naḥ yaḥ kaścittasyāpi tvadanyo neśe, tvameva dūre cāntike ca īśiṣe ityabhiprāyaḥ |
13 |
“atha eṣā indrasya”-||
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit