Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 319.14.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 319.14.2

Language
Sanskrit

319.14.2

karmaṇāmādityaraśmīnāṃ, somaḥ pavitramatyeti rebhannityeṣa hi pavitraṃ raśmīnāmatyeti stūyamāna eṣa evaitat sarvamakṣaramityadhidaivatam || adhyātmaṃ-brahmā devānāmityayamapi brahmā bhavati devānāṃ devanakarmaṇāmindriyāṇāṃ, padavīḥ kavīnāmityayamapi padaṃ vetti kavīnāṃ kavīyamānānāmindriyāṇām, ṛṣiviprāṇāmityayamapyṛṣiṇo bhavati viprāṇāṃ vyāpanakarmaṇāmindriyāṇāṃ, mahiṣo mṛgāṇāmityayamapi mahān bhavati mṛgāṇāṃ mārgaṇakarmaṇāmindriyāṇāṃ, śyeno gṛdhrāṇāmiti śyena ātmā bhavati śyāyaterjñānakarmaṇo gṛdhrāṇīndriyāṇi gṛdhyaterjñānakarmaṇo yata etasmiṃstiṣṭhati, svadhitirvanānāmityayamapi svayaṃ karmāṇyatmani dhatte vanānāṃ vananakarmaṇāmindriyāṇāṃ, somaḥ pavitramatyeti rebhannityayamapi pavitramityetat stūyamāno'yamevaitat sarvamanubhavatyātmagatimācaṣṭe | 13 || oṃ vahnirādityo bhavati sa tisro vācaḥ prerayatyṛco eta eva somaṃ gāvo dhenavo raśmayo vāvaśyamānāḥ kāmayamānā ādityaṃ yantyevameva somaṃ viprā raśmayo matibhiḥ pṛcchamānāḥ kāmayamānā ādityaṃ yantyevameva somaḥ sutaḥ pūyate ajyamāna etamevārkāśca triṣṭubhaśca sannavante tata etasminnāditya ekaṃ bhavantītyadhidaivatam || athādhyātmam-eta eva somaṃ gāvo dhenava indriyāṇi vāvaśyamānāni kāmayamānānyatmānaṃ yantyevameva somaṃ viprā indriyāṇi matibhiḥ pṛcchamānāni kāmayamānānyātmānaṃ yantyevameva somaḥ sutaḥ pūyate ajyamāna imamevātmā ca sapta ṛṣayaśca sannavante tānīmānye tasminnātmanyekaṃ bhavantītyātmagatimācaṣṭe |

Linked texts (1)