Yāska's Nirukta 319.14.3
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 319.14.3
- Language
- Sanskrit
319.14.3
atyakramīt samudra ādityaḥ parame vyavane varṣakarmaṇā janayan prajā bhuvanasya rājā sarvasya rājā vṛṣā pavitre adhi sāno avye bṛhat somo vāvṛdhe suvāna indurityadhidaivatam || athādhyātmam-atyakramīt samudra ātmā parame vyavane jñānakarmaṇā janayan prajā bhuvanasya rājā sarvasya rājā vṛṣā pavitre adhi sāno avye bṛhata somo vāvṛdhe suvāna indurityātmagatimācaṣṭe | 16 || oṃ mahattat somo mahiṣaścakārāpāṃ yadgarbho'vṛṇīta devānāmādhipatyamadadhādindre pavamāna ojo'janayatsūrye jyotirindurāditya indurātmā | 17 || oṃ vidhuṃ vidhamanaśīlaṃ dadrāṇaṃ damanaśīlaṃ yuvānaṃ candramasaṃ palita ādityo girati sadyo mriyate sa divā samuditetyadhidaivatam || “striyaḥ satīstām̐ u me puṃsa āhuḥ paśyadakṣaṇvāntra vi ceta- striya evaitāḥ śabdasparśarūparasagandhahāriṇyastā amuṃ puṃśabdena nirāhāraḥ prāṇa iti paśyan kaṣṭānna vijānātyandhaḥ kaviryaḥ putraḥ sa imā jānāti, yaḥ sa imā jānāti sa pituṣpitāsadityātmagatimācaṣṭe | 20 || ❀ saptaitānādityaraśmīnayamādityo girati madhyasthānorddhaśabdo [ yato ] yānyasmiṃstiṣṭhanti tāni dhītibhiśca manasā ca vipaśyanti paribhuvaḥ paribhavanti sarvāṇi karmāṇi varṣakarmaṇetyadhidaivatam || athādhyātmaṃ-saptemānīndriyāṇyayamātmā girati madhyasthānorddha śabdo [ yato ] yānyasmiṃstiṣṭhanti tāni dhītibhiśca manasā ca vipaśyanti paribhuvaḥ paribhavanti sarvāṇīndriyāṇi jñānakarmaṇetyātmagatimācaṣṭe | 21 || ❀
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit