Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 319.14.3

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 319.14.3

Language
Sanskrit

319.14.3

atyakramīt samudra ādityaḥ parame vyavane varṣakarmaṇā janayan prajā bhuvanasya rājā sarvasya rājā vṛṣā pavitre adhi sāno avye bṛhat somo vāvṛdhe suvāna indurityadhidaivatam || athādhyātmam-atyakramīt samudra ātmā parame vyavane jñānakarmaṇā janayan prajā bhuvanasya rājā sarvasya rājā vṛṣā pavitre adhi sāno avye bṛhata somo vāvṛdhe suvāna indurityātmagatimācaṣṭe | 16 || oṃ mahattat somo mahiṣaścakārāpāṃ yadgarbho'vṛṇīta devānāmādhipatyamadadhādindre pavamāna ojo'janayatsūrye jyotirindurāditya indurātmā | 17 || oṃ vidhuṃ vidhamanaśīlaṃ dadrāṇaṃ damanaśīlaṃ yuvānaṃ candramasaṃ palita ādityo girati sadyo mriyate sa divā samuditetyadhidaivatam || “striyaḥ satīstām̐ u me puṃsa āhuḥ paśyadakṣaṇvāntra vi ceta- striya evaitāḥ śabdasparśarūparasagandhahāriṇyastā amuṃ puṃśabdena nirāhāraḥ prāṇa iti paśyan kaṣṭānna vijānātyandhaḥ kaviryaḥ putraḥ sa imā jānāti, yaḥ sa imā jānāti sa pituṣpitāsadityātmagatimācaṣṭe | 20 || ❀ saptaitānādityaraśmīnayamādityo girati madhyasthānorddhaśabdo [ yato ] yānyasmiṃstiṣṭhanti tāni dhītibhiśca manasā ca vipaśyanti paribhuvaḥ paribhavanti sarvāṇi karmāṇi varṣakarmaṇetyadhidaivatam || athādhyātmaṃ-saptemānīndriyāṇyayamātmā girati madhyasthānorddha śabdo [ yato ] yānyasmiṃstiṣṭhanti tāni dhītibhiśca manasā ca vipaśyanti paribhuvaḥ paribhavanti sarvāṇīndriyāṇi jñānakarmaṇetyātmagatimācaṣṭe | 21 || ❀

Linked texts (1)