Yāska's Nirukta 59.1
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 59.1
- Language
- Sanskrit
59.1
"kāyamānaḥ ( 15 )" ityetadanavagatam | "cāyamānaḥ" - ityavagamaḥ, "kāmayamāna iti vā" || "kāryamāno vanā tvam" iti nigamaḥ (ṛ0 sa0 3, 1, 7, 2 ) | viśvāmitrasyeyamārṣam | bṛhatī | prātaranuvākāśvinayoḥ śasyate | he bhagavan ! - "agne"!"kāyamānaḥ" "cāyamānaḥ" paśyannityarthaḥ | athavā "kāmayamānaḥ" | kim ? svā yonim || katamām ? "vanā" "vanāni" dārūṇi | dārubhyo 'bhijāyate tadetat prasiddhamevoktam, yadā cāgniranugacchati araṇīvāvagacchati | "mātṛḥ" vā sarvabhūtanirmātrīḥ "apaḥ" sāpi yonirevāgneḥ | "āpo vā agneryoniḥ, --iti ha
vijñāyate” | anayoryāṃnyoranyataraṃ yoniṃ “yat” yadā “ajagan” “āgamaḥ” “tvam” || kadā punaragamaḥ ? “upaśāmya-” –ityadhyāhṛtaṃ bhāṣyakāreṇa, anugacchannityarthaḥ || tasya tavaivamanu gacchataḥ kim ? iti | ucyate-“na” “tat” “te” “agne” | “pramṛṣe” “nivarttanaṃ-” “na pramṛṣyate” na pramṛjyate, nivarttanaṃ, vartma, mārgo na lupyata ityarthaḥ | kathaṃ gamyate na pramṛjyate mārgaḥ ? iti “dūre” api “san” adṛśyo'pi bhūtvā yasmāt “iha” punaḥ “bhavasi” eva | kadā ? “jāyamānaḥ” “yat” yadā adbhyo jāyase vaidyutātmanā, yadā vā araṇibhyāṃ jāyase madhyamānaḥ, tadā |
4 |
14 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit