Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 82.3

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 82.3

Language
Sanskrit

82.3

“ūtiḥ ( 15 )”-ityanavagatam | “avanam”- ityarthapratītiḥ | “avanāt” rakṣaṇādityarthaḥ || “ā tvā̱ ratha̱ṃ yatho̱taye̍ su̱mnāya̍ varttayāmasi | tu̱vi̱kū̱rmimṛ̍tī̱ṣaha̱mindra̱ṃ śavi̍ṣṭha̱ satpa̍te || ( ṛ0 saṃ0 6, 5, 1, 1)”-iti || priyamedhasyārṣam | marutvatīye śastre pratipadeṣa he indra ! “tvā” tvām vayam ‘āvartayāmasi' āvartayāmahe stutibhiḥ | kimartham ? ātmanaḥ “ūtaye” avanāya | rakṣaṇāya, ‘sumnāya' sukhāya ca | kathaṃ punarāvarttayāmahe ? iti | ucyate- “rathaṃ yathā” śakto hi kaścid yathā rathamāvarttayet, evamāvarttayāmahe vayaṃ tvāṃ stutibhiḥ | killakṣaṇaṃ punarbhavantamāvarttayāmahe ? ucyate- 'tuvikūrmim' bahūnāmanekaprakārāṇāṃ karmaṇāṃ karttāram| ‘ṛtīṣaham' ca, ārttānāmabhibhavitāram | he “indra !” 'śaviṣṭha' baliṣṭha ! 'satpate' satāṃ pate ! evamāvarttanenaikavākyābhisambandhena "ūti"-śabdo rakṣaṇārtha ityupapadyate |
5 |

Linked texts (1)