Yāska's Nirukta 5.3
Nirukta 5.3
- Language
- Sanskrit
5.3
``na yasya dyāvā pṛthivī na dhanva na antarikṣam na adrayaḥ somo akṣāh/''.
aśnoter ity eke/
``anūpe gomān gobhir akṣāḥ somo dugdhābhir akṣāh/''.``.lopāśaḥ siṃham prtyañcamatsāh/
kṣiyati nigamaḥ pūrvaḥ kṣarati nigama uttara ity eke/
anūpe gomān gobhir yadā kṣiyaty atha somo dugdhābhyaḥ kṣarati/
sarve kṣiyati nigamā ity śākapūnih/
śvātram iti kṣipra nāma āśu atanam bhavati/
``sa patatrītvaram sthā jagad yac.\chātram agnir akṛṇoj jātavedāh/''.
sa patatri ca itvaram sthāvaram jaṃgamaṃś ca yat tat kṣipram agnir akarot jātavedas1/
ūtir avanāt/
``ā tvā ratham yathotaye''.ity api nigamo bhavati/
hāsamāna1d ity upariṣṭād vyākhyāsyāmah/
``vaṃrakaḥ padbhir upa sarvad indram/''.
pānair iti vā spāśanair iti vā.(sparśanair iti vā)/
``sasam na pakvam avidat śucantam/''.
svapanam etat mādhyamikam jyotiṣ anitya darśanam tad iva avidat jājvalyamānam/
``dvitā ca sattā svadhayā ca śambhuh/''.
dvaidham sattā madhyame ca sthāna uttame ca/
śambhuḥ sukhabhūh/
``mṛgam na vrā mṛgayante/''.mṛgam iva vrātyāḥ praisāh/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (3)
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- La religion védique d'après les hymnes du Rig-Véda — Abel Bergaigne, French
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit