Yāska's Nirukta 95.1.2

95.1.2

"yadena̍ścakṛ̱mā va̱yaṃ yada̱psaśca̍kṛ̱mā va̱yam"-iti | "yad grāme̱ yadara̍ṇye̱ yatsa̱bhāyā̱ṃ yadi̍ndri̱ye | yacchū̱dre yadarye̱ yadena̍ścakṛ̱mā va̱yaṃ [ yadapsaścakramā vayaṃ ] yade̱kasyā̱dhi dharma̍ṇi̱ enastato̍ va̱yaja̍namasi̱ svāhā-( ya0 vā0 saṃ0 20 | 17 )"-iti || adhunā yaduktaṃ "vyāpanīyaṃ vā"-iti "āpḷ vyāptau ( svā0 pa0 )" ityetasya "vāpsa iti"-tasyārthasya khyāpakaṃ nigamaṃ bravīti, apso nāmeti vyāpinaḥ"iti | yathā āpnotiḥ abhivyāptyarthaḥ, tasyāpsa ityetarūpanāma bhavati, tathaiṣa nigamaḥ,"pṛthivyāḥ purī̍ṣama̱syapso̱ nāma̱ tāṃ tvā̱ viśve̍ abhigṛ̍ṇantu de̱vāḥ | stoma̍pṛṣṭhā ghṛ̱tava̍tīha sīda prajāva̍da̱sme dravi̍ṇā yaja̱svāśvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ || ( ya0 vā0 saṃ0 14, 4 )"-iti || evaṃ tāvadapsarā ityasyābhidhānasyāpsa ityayamekadeśa upapāditaḥ, adhunā 'rā'-ityetasyāpyupapādayitumāha,-“tadvā bhavati rūpavatī” | rau matvarthe, tenāpsabdavācyatvena rūpeṇa tadvatī sā bhavatyapsarāḥ tadvā bhavatītyevamukte'pi sati rephasya matvarthatā na gṛhyata iti manyamāno bhāṣyakāraḥ spaṣṭameva matvarthamāha-tadvā bhavati rūpavatīti | yaduktaṃ rūpavatīti rūpasaṃyutetyarthaḥ | tasyā eva sarvayoṣidbhyaḥ prativiśiṣṭaṃ rūpamityabhiprāyaḥ || atha “vā” evamanyathā syāt,--“tadanayā” apsneśabdavācyaṃ rūpam “āttaṃ” gṛhītameva kutaścit | etasmin pakṣe 'rā'-ityayamādānārthaḥ || atha 'vā' evamanyathā syāt, “tat” apsśabdavācyaṃ rūpamatiriktamiva “asmai” tasyai “dattam” vidhātrā | tathā hi tattasyāmatiśayenānapāyi ca lakṣyate | etasmin 'rā'-ityayaṃ dānārthaḥ | 5 | 13 |