Yāska's Nirukta 244.2
Niruktavṛtti 244.2
- Language
- Sanskrit
244.2
“kaḥ ( 14 )”-iti vaktavyam | sa punareṣa mahānātmā, sarvātmā prāṇabuddhisatatvaḥ | udāhariṣyati ca “athainaṃ mahāntamātmānam”-ityadhikṛtya-“ka īṣate tujyat ( ṛ0 saṃ0 1, 6, 8, 2 )”-iti | sa kathaṃ madhyamo bhavati ? bhavati hi tasmin sūkte “āpo̍ ha̱ yad bṛ̍ha̱tīrviśva̱māya̱n garbha̱ṃ dadhā̍nāḥ ( ṛ0 saṃ 8, 7, 4, 2 )”-iti | vijñāyate ca “prajāpatirvai kaḥ”-iti, prajāpatiśca madhyamaḥ | tathā ca maṃtravarṇo bhavati rājño'bhiṣekamadhikṛtyāśvamedhe-“prajāpa̍tiścarati̱ garbhe̍ a̱ntaḥ”-iti saptānāṃ prathamā, tayopaviṣṭadabhiṣekasya juhuyāditi | tasmād bhavati madhyamaḥ || sa kasmāt “kaḥ” ? “kamanaḥ vā” kāmināṃ kāmyeṣvartheṣu sādhanam| “kramaṇo vā” kramaṇasādhanam, svayameva vā krāmati | “sukhaḥ vā” kāmameva vā, kaḥ sukha ityarthaḥ |
10 |
22 |
“tasya eṣā bhavati”-||
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit