Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 83.5

Niruktavṛtti 83.5

Language
Sanskrit

83.5

“śaryāḥ” ( 23 )”-ityanavagatam | “śaramayyaḥ”—ityavagamaḥ | “iṣavaḥ”— abhidheyāḥ || “śaraḥ, śṛṇāteḥ” hiṃsātthaṃsya ( krayā0 pa0 ), hisyante hi tena || “a̱bhya̍bhi̱ hi śrava̍sā ta̱tardi̍tho̱tsaṃ na kaści̱jana̱pāna̱makṣi̍tam || śaryā̍bhi̱rna bhara̍māṇo gabha̍styoḥ || ( ṛ0 sa0 7, 5, 22, 5)”-iti || tryaruṇaḥ trasadasyuśca “paryūṣu pradhanva vājasātaye”-iti pāvamāna saumyaṃ sūktaṃ dadṛśatuḥ | pipīlikamadhyāstisro'nuṣṭubhaḥ paḍdvṛhatyaḥ, tāsāmiyaṃ dvitīyā |
'abhiḥ' tattardittha' etaṃ somaṃ he abhiṣotāraḥ ! punaḥ punarabhihetetyarthaḥ | 'śravasā' śravaṇīyena mantreṇa || kathaṃ punarabhitatardittha ? iti - 'śaryābhiḥ na bharamāṇaḥ' śaramayaubhiḥ iṣubhiḥ yathā kaścit kaṃcid abhitardayet dhanurdhārayamāṇaḥ, evametaṃ somam ebhiḥ grāvabhiḥ 'gabhastyoḥ' bāhvoravasthitairabhitatardittha yūyam | kiñca, evametaṃ somam abhitardayanto yūyaṃ vamatīvarībhiradbhirāmyāpya 'utsaṃ na kaścit' kūpamiva kaścit 'janapānaṃ' mahato janaughasya pānārham 'akṣitam' akṣīṇaṃ kuruta, mahte devajanaughasya pānārhaṃ prabhūtaṃ kurutetyabhiprāyaḥ || evamihābhitardanakriyāsambandhāt “śaryā”-śabdena iṣava ucyanta ityupapadyaṃta |

Linked texts (1)