Yāska's Nirukta 14.10
Nirukta 14.10
- Language
- Sanskrit
14.10
``na tam vidātha ya imā jajāna anyad yusmākam antaram babhūva/
nīhārena prāvṛtā jalpyā ca su tṛpa uktha śāsaś caranti/''.
na tam vidyā3.viduso yam evam vidvāṃso vadanty akṣaram brahmanaspatim/
anyadyusmākam anyataram anyad eṣām antaram babhūva iti/
nīhārena prāvṛtās tamasā jalpyā ca asu tṛpa ukha śāsaḥ prānam sūryam yat patha gāminaś caranti/
avidvāṃsaḥ kṣetrajñam anupravadanti/
atha aho vidvāṃsaḥ kṣetrajño anukalpate/
tasya tapasā sha apramādam ety atha aptavyo bhavati/
tena asaṃtatam icchet/
tena sakhyam icchet/
esa hi sakhā śresthaḥ saṃjānāti bhūtam bhavad bhaviṣyad iti/
jñātā kasmāt jāyateh/
sakhā kasmāt sakhyateh/
saha bhūta indriyaiḥ śerate/
mahā bhūtāni sa indriyāni prajñā3.karma kārayati iti vā/
tasya yad āpaḥ pratisthā/
śīlam upaśama ātmā brahma iti sa brahma bhūto bhavati/
sākṣi mātro vyavatiṣṭhate'abandho jñāna kṛtah/
atha ātmano mahataḥ prathamam bhūta nāmadheyāny anukramiṣyāmah/
Commentaries (4)
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (1)
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English