Yāska's Nirukta 14.4
Nirukta 14.4
- Language
- Sanskrit
14.4
ākāśa gunaḥ śabdah/
ākāśād vāyur dvi gunaḥ sparśena/
āvyor jyotiṣ tri gunam rūpena/
jyotiṣa āpaś catur gunā rasena/
adbhyaḥ pṛthivī pañca gunā gandhena/
pṛthivī ā bhūta grāma sthāvara jaṅgamāh/
tad etad aharyuga sahasram jāgarti/
tasya ante susupsyann aṅgāni pratyāharati/
bhūta grāmāḥ pṛthivīm apiyanti/
āpo jyotiṣam/
jyotiṣ vāyum/vāyur ākāśam/
ākāśo manah/
mano vidyām/
vidyā mahāntam ātmānam/
mahān ātmā pratibhām/
pratibhā prakṛtim/
sā svapiti yuga sahasram rātrih/
tāv etāv ahorātrāv ajasram parivartete/
sa kālas tad etad ahar bhavati/
yuga sahasra paryantam ahar yad brahmano viduh/
rātrim yuga sahasra antām teahorātravido janāh/
iti/
Commentaries (4)
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (2)
- Ṛjvarthā — Durga or Durgācārya, Sanskrit
- The Arctic Home in the Vedas — Bal Gangadhar Tilak, English