Pramāṇa · Search · About · API

Vakyapadiya 5.2.100-2

Vākyapadīya (ed. Raghunātha Śarmā, with the Vṛtti and his Ambākartrī) 5.2.100-2

Language
Sanskrit

5.2.100-2

(140) prakhyopākhyātmako dvividho vyavahāraḥ | tatra samānaṃ rūpameṣāṃ vāstavasya bhedasyānavadhāraṇādarvāgdarśanānāṃ vastūnāṃ pratibhāsate | na hi tattvato vāstavaṃ sārūpyamasti, saugatanaye tasya nirākṛtatvāditi duravadhārabhedatvena yatsarūpatvam , tadeva nirdiśyata iti sādṛśyanibandhano'bhedāvasāyalakṣaṇaḥ prakhyātmako vyavahāraḥ | asādhāraṇabhāvarūpaniveśasaṃvijñānapadābhāvāccopākhyātmako'pyabhedenaiva vyavahāraḥ | upākhyāyā vācakasya śabdasya sāṃketikatvātsvalakṣaṇe vṛttyanupapatteḥ |
"śabdāḥ sāketikaṃ prāhuḥ vyavahārāya saṃsmṛtāḥ |
tadā svalakṣaṇaṃ nāsti saṃketastena tatra naḥ ||"
ityādinā veditatvāt | yadyapi cāvadhāraṇābhāvādeva vācakābhāvo'vagataḥ, avadhāraṇapūrvakatvādvācakānām, tathāpi yatrāpi gavādiṣvavadhāryate bhedaḥ tatrāpi tasya vācakā na santi | svalakṣaṇasya śabdenābhidhātumaśakyatvāt api tvabhedādhyavasāyānuvidhāyina eva te tatrāpīti darśayituṃ bhedena vācakābhāva uktaḥ | itthaṃ ca viśeṣāṇāmavivecanādapyanugamābhimāno vācakābhāvāccābhinnā śabdapravṛttirna tu bahirvastubhūtaṃ sāmānyaṃ nāma kiñcanākṣa nimittamityuktaṃ bhavati ||

Linked texts (1)