Manasara Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Manasara-Shilpashastra; III. Manasara on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Manasara: Translation; V. Architecture of Manasara: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c24.s5.3

v3.c24.s5.3

कर्षणात्पूर्वदिवसे अनत्वाहचैव(नड्वाहश्च) लाङ्गलम्।
कौतुकं बन्धनं चादौ कर्षणाथेम(णाया)धिवासितम्॥ २७॥
कुर्यात्तदुक्तवद्विद्वान्वक्ष्यं लाङ्गललक्षणम् ।
बन्धुरं खादिरं चैव निम्बं च सरलं तथा ॥ २८॥
सरक्तचीरिखी चैव लाङ्गलं (ल)वृचमि (च इ) ष्यते ।
एकहस्तं तु दीर्घं स्यात्सपादायधमेव च ॥ २६॥
त्रिचतुष्पञ्चमात्रं वा लाङ्गलं (ल) मूलविस्तृतम् ।
तस्यायामार्थ तन्मध्ये (धर्मध्ये च) किंचिद्रूक्रं सकर्षकम् ॥ ३०॥
मूलमष्टाश्रकं चार्धत्रिपट्टं वेणुपत्रवत् ।
तस्य मूले तदुपरि वेणुश्टङ्गं प्रवेशयेत् ॥ ३१ ॥
वेणुदण्डं त्रिहस्तं स्यादोध्र्तारां (रं) यथाबलम् ।
पुरुच्छायाम[म] व्यर्धकरं मूलतारं शराङ्गुलम् ॥ ३२ ॥
अथवा सपादहस्तं च हस्तं वा पुरुछदीर्घकम् ।
पुच्छामं तु द्विमात्रं तु हलमूलाकसानकम् ॥ ३३॥
एकाद्यर्धाङ्गुलं वाऽपि युक्त्या पुच्छं घने भवेत् ।
पुच्छमूलं (लं) विशेषेण पद्मपत्रेण भूषितम् ॥ ३४॥
त्रिचतुष्पञ्चषण्मात्रं पुच्छामे पट्टदीर्घकम् ।
उत्सेधं द्वित्रिमात्रं वा सर्वालङ्कारसंयुतम् ॥ ३५॥
अयःकीलं तत्र कुर्चा योजयेत्तच्चकेन तु ।
सार्धद्विहस्तमानेन युगायामं प्रकल्पयेत् ॥ ३६ ॥
त्रिचतुष्पञ्चमात्रं वा मध्यपट्टविशालकम् ।
तद्ब्योरमविस्तारं द्वित्रिय (य्य) ङ्गुल[क] मेव च ॥ ३७॥
एतद्यु (वद्धि यु) गमानं स्यान्मध्याप्रान्तचय(य)क्रमात् ।
तस्यार्धं च द्वयोरिश्छिद्रैरनडुन्(द्विच्छिद्रान्तेऽनडुद्) बन्धार्थकं भवेत् ॥ ३८ ॥
युगमध्ये द्वयोर्वाऽपि लाङ्गलं चापि बन्धयेत् ।
सुमुहूर्ते सुलग्ने च कर्षएं तु समारभेत् ॥ ३६॥
अनड्वाही स्वपतिश्चोभौ (तिश्च) गन्धपुष्पैः स्वलङ्कृतौ(ताः) ।
पञ्चाङ्गभूषण (णः) शिल्पी श्वेतवस्त्रोत्तरीयवान् ॥ ४० ॥