Manasara Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Manasara-Shilpashastra; III. Manasara on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Manasara: Translation; V. Architecture of Manasara: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c25.36

v3.c25.36

अथ वक्ष्ये विशेषेण गोपुराणां तु लक्षणम् ।
चास्तमैण्डलासारादि पद्य प्रोच्यते क्रमात् ॥
द्वारशोभा द्वारशाला द्वारप्रासादहर्म्यवत्
द्वारगोपुरमित्येते क्रमान्नाम प्रकीर्तिताः ।
एकादि भानुभूम्यन्तं द्वारशोभां प्रकल्पयेत्
त्रिभूमिद्वात्रिंशभूम्यान्तं द्वारशालाद्वितीयके ।
त्रिभूमिर्वा चतुर्दशभूम्यान्तं द्वारप्र (प्रा)सादवत् कुरु
चतुर्भूम्यान्तुहर्म्याणां पञ्चादशवन्तं तु वा ।
पञ्चभूम्यादिसारभ्य षोडशान्तलन्तु वा
अथ वा सर्वशालानां यथायुक्ति प्रकल्पयेत् ।
त्रिचतुर्हस्तमारभ्य द्विविहस्तविवर्धनात्
नवपङ्क्तिकराद्यं तु एकद्वित्रितलं तु वा ।
रुद्रभानुक्राभ्यां तु चतुष्पञ्चकुलं तु वा
त्रिपञ्चहस्तो विशान्तं रस सप्ततलं तु वा ।
किं(विं)शान्तं अष्टरुद्रतलं तु वा ॥
त्रिसप्तहस्त चत्वारिंशमेकादशतलं तु वा
षट्वेद हस्तपञ्चाशत भानुत्रयोदश
सप्तविंशति हस्तादि षष्ठ्यन्तं तु विशेषतः
चतुर्दशतलं वापि पञ्चदशतलं तु वा ।
त्रिंशं हस्ताद्यशीत्यंतं षोडशानांततलं तु वा
यथा विशाला यथा हस्तमाने तु वर्धयेत ।
. . . . . दिना हर्म्यमुलस्या विशाले........
मूलप्र(प्रा)सादविस्तारे सप्ताष्टनवभावि(जि)ते
दशैकादशभागं तु एकांशं रहितं क्रमात्
शोभादिगोपुरान्तानां विपुलं कीर्तितं क्रमात् ॥
विकल्प्यो भास हर्म्याणां गोपुराणां तु दीर्घकम्
मूनालयविशालं तु चतुष्पञ्चषडंशके
सप्ताष्टांशैकदोनं तु व्यन्दशोभो........यं भवेत्
मूलगेहं त्रिभागेकं भागमष्टांशमेव वा
त्रिंशं चतुरंशे तु गुणां तु तथैव च
पञ्चभागं तु वेदांशं सान्तेषु प्रथमादिषु
शोभादिगोपुरान्तानां तत्तन्मान्यात्त्रयं क्रमात् ।
तन्तद्देशवशात् वृद्धिशोभाडोनां तु विस्तरम्
कल्पेवं हर्म्यमानं स्यात् हस्तमाने तु पूर्ववत् ।
सपादं सार्धपादनात द्विगुणानु द्विगुणं तु वा
तन्त्रिभागैकभागं तु द्विभागं तु तथैव च ।
शोभादि गोपुरं तान्तु एवं स्यात् हर्म्ये प्रगृह्णताम्
तेषु किञ्चिद्विशेषोऽस्ति तद्विशेषं शृणुष्वति
हस्तमानेन विस्तारात् गृहीते तु विशेषतः ।
हस्तक्षोगप्रवृद्ध्या वा हात्या वा मुख्यमाचरेत्
आयादिशोभतेभेदं हस्तमानेन कल्पितं ।
अधिष्ठानस्तंभवर्गल पञ्जरं कूटकोष्ठकम्
विस्तारायामतन्माने मुपरिपारिथिंतः ।
पादान्तरे मध्ये बाह्ये पाद तले तले
त्रिविधं गोपुरमाख्यातं षोडशानां तलं भवेत्
विस्तारायामसमाख्यातं तेषां तुंगमथोच्यते ।
विस्तारे सप्तभागं तु तंत्तुंगे वसुभागया
विस्तारसप्तडंशांशे द्वितीये उच्चायं भवेत् ।
विस्तारे सप्तभागं तु पञ्चाशं तु तृतीयकम्
विस्तारे सप्तभागं तु षडंशं तु त्र्योदश
विस्तारे सप्तभागं तु चतुर्दशांशं तु पञ्चमे
एते गोपुरसप्तां षोडशांशं तदुच्चयम् ।