Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v1.c63.s2.32

v1.c63.s2.32

शरीरं वास्तुपुंसोऽस्य गुणदोषा भवन्ति यत्।
मुखं मूर्धा ततः श्रोत्रे दृक्तालुवोष्ठरदाः क्रमात् ॥
वक्षः कण्ठः स्तनो नाभिर्मेढ्रमुष्कावथो गुदम्।
बाहू च प्रबाहू पाणी स्फिगूरूजङ्घापदद्वयम् ॥
कल्पयेदेवमेतेन स भवेत् पुरुषाकृतिः।
सिरावंशानुवंशाश्च सन्धयः सानुसन्धयः ॥
मर्मा‌ण्यथ महावंशा लक्ष्या वास्तुशरीरगाः।
सिराः कर्णगता याः स्युस्ता नाड्यः परिकीर्तिताः ॥
पदस्य षोडशो भागस्तत्प्रमाणं प्रकीर्तितम्।
महावंशौ प्राक्प्रतीच्यौ याम्योदीच्यौ च मध्यगौ ॥
प्रमाणं पञ्चमो भागः पदस्योदाहृतं तयोः।
वंशास्तेऽस्मिन् समुद्दिष्टा रेखा याः स्युर्मुखायताः ॥
यास्तिर्यगायता रेखास्तेऽनुवंशाः प्रकीर्तिताः।
सम्पाता ये स्युरेतेषां मर्म तत् संप्रचक्षते ॥
उपमर्माणि तान्याहुः पदमध्यानि यानि हि।
भागोऽष्टमोऽथ दशमो द्वादशः षोडशोऽपि च ॥
पदतो भागमिष्टं स्याद् वंशादीनामनुक्रमात्।
वंशाष्टकस्य यः सन्धिः स सन्धिरिति कीर्तितः ॥
ये पुनः स्युस्तदङ्गानां प्रोक्तास्ते चानुसन्धयः।
वालाग्रतुल्यं सन्धीनां प्रमाणं परिचक्षते ॥
तदर्धमनुसन्धोनां प्रमाणं समुदीरितम्।
यत्नेनैतानि सन्त्यज्य वास्तुविद्याविशारदः ॥
द्रव्याणि प्रयतो नित्यं स्थपतिर्विनिवेशयेत्।
महावंशस्य नाक्रान्तिं कुर्याद् द्रव्येण केनचित् ॥
इतरेषु पुनर्द्रव्यं मध्यवंशेषु सन्त्यजेत्।
महावंशसमाक्रान्तौ भवेत् स्वामिवधो ध्रुवम् ॥
दर्पेण तपनाद् भीतिं वंशानां पीडनाद् विदुः।
उपमर्माणि रोगाय मर्माणि कुलहानये ॥
उद्वेगायार्थनाशाय सिराश्च स्युः प्रपीडिताः।
फलिः स्यात् सन्धिविच्छेदे पीडितेष्वनुसन्धिषु ॥
तस्मादेतानि सर्वाणि पीडितान्युपलक्षयेत्।
ज्ञात्वा सिराः सानुसिराश्च नाडीवंशानुवंशानपि वास्तुदेहे।
यत्नेन मर्माणि फलानि चैषां वेधं त्यजेद् यस्तमुपैति नापत् ॥