History of Sanskrit Poetics c6.99.2

c6.99.2

This shows that इतिवृत्त (plot) is the body of नाट्य or काव्य, the वृत्तis called उपनागरिका and others are concerned with the words (वाचक). The ध्वन्यालोक (on III. 19 p. 202) remarks यदि वा वृत्तीनां भरतसिद्धान्तां कैशिक्यादीनां काव्यालङ्कारान्तरप्रसिद्धानामुपनागरिकाणां वा यदनौचित्यमविषये निबन्धनं तदपि रसमहहेतुः.. The नाट्यशास्त्र I. 46 (Ch. ed. 45-46 and GOS ed. vol. I. chap. I. 45-46) states that the कैशिकी can be properly rendered by women (actresses) only. उद्भट (varga I) defines the three वृत्तis of words as follows: शषाभ्यां रेफसंयोगैद्वगैण च योजिता । परुषा नाम वृत्तिः स्याद् हह्याद्यैश्च संयुता ॥ सरूपसंयोगयुता मूर्ध्नि वर्गान्त्ययोगिभिः । स्पर्शैर्युतां च मन्यन्ते उपनागरिकां बुधाः ॥ शेषैर्वर्णैयथायोगं कथिता कोमलाख्या । ग्राम्यां वृत्तिं प्रशंसन्ति काव्येष्वद्भुतबुद्धयः ॥. The काव्यप्रकाश (VIII) first shows what combinations of letters are favourable to the gunas called माधुर्य, ओजस् and प्रसाद and then remarks that the उपनागरिकावृत्ति is constituted by letters that are indicative of mādhurya, परुषा by letters indicative of ojas and komalā (called ग्राम्या by some) by letters other than those indicative of माधुर्य and ओजस्. The काव्यप्रकाश notes that Vāmana and others regard उपनागरिका, परुषा and कोमला as the three rītis respectively called वैदर्भी, गौडी, पाञ्चाली (एतास्तिस्रो वृत्तयो वामनादीनां मते वैदर्भी गौडी पाञ्चालाख्या रीतयो मताः। काव्यप्र. IX. p. 498). Rudraṭa (II.