History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v3.c47.s1.22

v3.c47.s1.22

²²⁴⁹ When the sacrificer is a Bhārgava the formula is भृगूणां त्वा देवानां व्रतेनादधामीति भार्गवस्यादध्यात्. If he is an Āṅgirasa or any brāhmaṇa who is not a Bhārgava or Āṅgirasa the formulæ are respectively अङ्गिरसां त्वा &c. and आदित्यानां त्वा. In the case of a king, a kṣatriya, a vaiśya or a rathakāra sacrificer the formulæ respectively are वरुणस्य त्वा राज्ञो व्रतपते ... दधामि, इन्द्रस्य त्वेन्द्रियेण व्रतपते...दधामि, मनोस्त्वा ग्रामण्यो व्रतपते ... दधामि, ऋभूणां त्वा देवानां &c. Vide तै. ब्रा. I. 1. 4. for the mantras भृगूणां त्वा &c. The सर्पराज्ञी formulæ are भूमिर्भूम्ना द्यौर्वरिणाम्तरिक्षं महित्वा उपस्थे ते देव्यदितेऽग्निमन्नादायादधे। &c. in तै. सं. I. 5. 3 and in I. 5. 4 it is stated सर्पा वै जीर्यन्तोऽमन्यन्त स एतं कसर्णीरः काद्रवेयो मन्त्रमपश्यत् ... ... सर्पराज्ञियाऋग्भिर्गार्हपत्यमादधाति &c. सत्याषाढ says (III. 4) 'भूमिर्भूम्नेति चतस्रः सर्पराज्ञियः.' The formulæ called *gharmaśirāṁsi* are set out in Āp. Śr. V. 12. 1 and Satyāṣāḍha III. 4. They occur in तै. ब्रा. I. 1. 7 and are : घर्मः शिरस्तद्वयमग्निः सं प्रियः पशुभिर्भुवत् । छर्दिस्तोकाय तनयाय यच्छ ॥ वातः प्राणस्तद्वयमग्निः सं प्रियः पशुभिर्भुवत् । स्वदितं तोकाय तनयाय पितुं पच ॥ अर्कश्चक्षुस्तदसौ सूर्यस्तद्वयमग्निः सं प्रियः पशुभिर्भुवत् । यत्ते शुक्रं शुक्रं वर्चः शुक्ला तनूः शुक्लं ज्योतिरजस्रं तेन मे दीदिहि तेन त्वादधेऽग्निनाग्ने ब्रह्मणा ॥. Out of these घर्मः ... ... यच्छ is repeated when establishing गार्हपत्य, वातः प्राण ... ... पच, when establishing अन्वाहार्यपचन ('दक्षिणाग्नि) and अर्कश्चक्षु ...... ब्रह्मणा when establishing आहवनीय. Vide तै. ब्रा. I. 1. 8 for this. The Gārhapatya mound is circular, that of the Āhavanīya is square and that of the Dakṣiṇāgni is semi-circular. All three are about one square aratni in area.