History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v4.c62.38

v4.c62.38

²⁰ स्वाम्यमात्यजनपददुर्गकोशदण्डमित्राणि प्रकृतयः। कौ. VI. 1, p. 257; स्वाम्यमात्या जनो दुर्गं कोशो दण्डस्तथैव च। मित्राण्येताः प्रकृतयो राज्यं सप्ताङ्गमुच्यते ॥ याज्ञ. I. 353; स्वाम्यमात्यौ पुरं राष्ट्रं कोशदण्डौ सुहृत्तथा । सप्त प्रकृतयो ह्येताः सप्ताङ्गं राज्यमुच्यते ॥ मनु IX. 294; स्वाम्यमात्यदुर्गकोशदण्डराष्ट्रमित्राणि प्रकृतयः । विष्णुधर्मसूत्र III. 33; स्वाम्यमात्यसुहृद्दुर्गकोशदण्डजनाः । गौतमसूत्र quoted in सरस्वतीविलास p. 45. Vide also शान्ति 69. 64-65, मत्स्य 225. 11 and 239, अग्निपुराण 233. 12, कामन्दक I. 16 and IV. 1-2. The application of the word प्रकृति to these is lucidly explained by Aparārka (p. 588) यतः कार्यमुत्पद्यतेऽवतिष्ठते नियमेन भवति सा प्रकृतिः। यथा हिरण्यं कुण्डलस्य । राज्यं च विना स्वाम्यादिभिर्नोत्पद्यते, उत्पन्नमपि न तैर्विना चिरकालमनुवर्तते । ततो भवन्ति स्वाम्यादयो राज्याङ्गानि ।