History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v4.c63.1235

v4.c63.1235

¹¹⁵⁸ अनंशौ क्लीबपतितौ जात्यन्धबधिरौ तथा । उम्मत्तजडमृकाश्च ये च केचिन्निरिन्द्रियाः ॥ मनु IX. 201 ; क्लीबोथ पतितस्तज्जः पङ्गुरुरुम्मत्तो जडः । अन्धोऽचिकित्स्यरोगातॊ भर्तव्याः स्युर्निरंशकाः ॥ या. II. 140; मृते पितरि न क्लीबकुष्ठ्युन्मत्तजडान्धकाः । पतितः पतितापत्यं लिङ्गी दायोशभागिनः ॥ तेषां पतितवर्जेभ्यो भक्तवस्त्रं प्रदीयते । तत्सुताः पितृदायांशं लभेरन् दोषवर्जिताः ॥ देवल q. by दायभाग V. 11 p. 102 (which explains लिङ्गी as प्रव्रजितादि), वि. र. p. 490 (लिङ्गी अतिशयेन कपटव्रतचारी), स्मृतिच. II. p. 272; पितृद्विट् पतितः षण्डो यश्च स्यादौपपातिकः । औरसा अपि नैतेऽशं लभेरन् क्षेत्रजाः कुतः । दीर्घतीव्रामयग्रस्ता जडोन्मत्तान्धपङ्गवः । भर्तव्याः स्युः कुले चैते तत्पुत्रास्त्वंशभागिनः ॥ नारद (दाय. 21-22). पितृद्विट् is variously explained; वि. र. p. 489 'द्वेषश्च पितरि जीवति मारणादिफलः मृते तु तदुद्देशेनोदकदायदानरूपः'; 'पितृद्वेषो नाम असौ मम पिता नेत्येवंरूपः' सरस्वतीविलास p. 364. In नारद, the मिता., दायभाग, अपरार्क, दायतत्त्व and व्य. प्र. read औपपातिकः (which means 'one guilty of उपपातकs'). Vide मनु. XI. 59-66 and विष्णुधर्मसूत्र chap. 37 for long lists of उपपातकs such as गोवध, पारदार्य, अयाज्ययाजन &c. The स्मृतिच. II. p. 270 reads अवपातिकः and explains अवपातिकः अवपातितः ... अवपातितस्य महापराधेन बन्धुबहिष्कृतस्य' and quotes शङ्खलिखितसूत्र in support 'आवपातिकस्य रिक्थपिण्डोदकानि निवर्तन्ते ' which is read as अपपात्रितस्य by the दायभाग V. 3. p. 100. and अपरार्क p. 720. The मदनरत्न and व्य. मयूख p. 163 read अपपात्रित in नारद, while कल्पतरु read अपपात्रित and explained it as 'राजवधादिदोषेण बान्धवैर्यस्य घटापवर्जनं कृतम्' (vide दायतत्त्व). The मदनरत्न gave this very explanation for अपपात्रित. The वि. र. reads अपपात्रित (p. 489) and gives the same explanation of it as the कल्पतरु. The व्य. मयूख p. 163 says it is better to explain अपपात्रित (derived from यात्रा meaning 'sea voyage') differently, disapproves of the explanation of अपपात्रित given by the मदनरत्न on the ground that for one guilty of sedition or high treason the breaking of a jar or of excommunication is not prescribed and that अपपात्रित means 'one who goes to another continent or country by sea in a vessel for trade and the like'. Constantly engaging in sea voyage was one of the matters forbidden in the Kali age; *vide* 'द्विजस्याब्धौ तु नौयातुः शोधितस्याप्यसंग्रहः ' quoted by नीलकण्ठ, which verse is quoted as from आदित्यपुराण by हेमाद्रि vol. III. 2 p. 667. नीलकण्ठ is wrong about high treason. गौतम (20. 1-4) declares that one should desert even one's father who is guilty of regicide and describes a ceremony in which an unclean vessel is brought by a slave or servant from a dust heap and is filled with water from a jar carried by a female slave and then the vessel is struck with the foot and emptied with the words 'I make so and so one who will get no water from me.'