History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v5.c73.4

v5.c73.4

⁷⁵¹ देशे काले च पात्रे च श्रद्धया विधिना च यत्। पितॄनुद्दिश्य विप्रेभ्यो दत्तं श्राद्धमुदाहृतम्॥ ब्रह्मपुराण q. by श्रा प्र p 3 and 6, श्रा क ल p. 3, परा मा I. 2. p. 299; श्राद्धं नामादनीयस्य तत्स्थानीयस्य वा द्रव्यस्य प्रेतोद्देशेन श्रद्धया त्याग । मिताक्षरा on या I 217; एतेन पितॄनुद्दिश्य द्रव्यत्यागो ब्राह्मणस्वीकरणपर्यन्तं श्राद्धस्वरूपं प्रधानम्। कल्पतरु (श्राद्ध) p. 4, कल्पतरुलक्षणमप्यनुपादेयं सन्यासिनामात्मश्राद्धे देवश्राद्धे सनकादिश्राद्धे चाव्याप्तेः। श्रा क्रि कौ pp 3-4, अत्र कल्पतरुकार पितृनुद्दिश्य द्रव्यपातो ब्राह्मणस्वीकरणपर्यन्तो हि श्राद्धमित्याह तदयुक्तम्। पितृभक्ति of श्रीदत्त (folio 21a) The दीपकलिका on या I 218 accepts कल्पतरु; श्राद्धं नाम वेदबोधितपात्रालम्भनपूर्वकप्रमीतपित्रादिदेवतोद्देशको द्रव्यत्यागविशेषः। श्राद्धविवेक p. 1, अत्रापस्तम्बादिसकलवचनपर्यालोचनया प्रमीतमात्रोद्देश्यकत्यागविशेषस्य ब्राह्मणाद्याधिकरणप्रतिपत्त्यङ्गकस्य श्राद्धपदार्थत्वं प्रतीयते। श्रा प्र p. 4 The श्राद्धविवेक states that द्रव्यत्याग is enjoined by the words of the Veda (वेदबोधित) and the thing abandoned is handed over to a deserving brāhmaṇa (पात्रालम्भनपूर्वक). प्रतिपत्ति in श्रा प्र means the final disposal of a thing used in a sacrifice e g. in Darśa-pūrṇamāsa we have the sentence सह शाखया प्रस्तरं प्रहरति Here शाखाहरण is प्रतिपत्तिकर्म (Jai. IV 2. 10-13) and not अर्थकर्म; similarly, the cremation of an āhitāgni with his sacrificial vessels is a प्रतिपत्तिकर्म so far as the यज्ञपात्रs are concerned.