History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v5.c73.t1.180
History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v5.c73.t1.180
- Language
- English
v5.c73.t1.180
⁹⁷¹ The part of the hand between the thumb and forefinger is called पितृतीर्थ and water is offered by that part of the hand for the pitṛs; vide H. of Dh. vol. II. pp. 316 note 652. नारायण explains इतरपाण्यङ्गुष्ठा० in two ways as follows: 'येन पाणिना कर्म करोति दक्षिणेन वा सव्येन वा तस्मिन्नंसे यज्ञोपवीते स्थिते प्राचीनावीती भवति ततोऽन्यस्मिन्नंसे स्थिते उपवीती भवति। अत्र तूपवीतित्वात्प्राचीनावीतित्वसिद्धयर्थं सव्यपाणिपितृतीर्थेन दातव्यमित्यर्थः । अथवा सव्यपाणे. शिष्टगर्हितत्वादक्षिणं पाणि सव्येन पाणिना गृहीत्वा दक्षिणेनैव पाणिनोपवीत्येवार्घ्यं प्रयच्छेत् ॥. The कल्पतरु. (on श्रा. p. 148) explains: असव्येन वामेन हस्तेन। तत्रापि न केवलं वामेनैव अपि तु इतर पाण्युङ्गुष्ठान्तरेण इतरस्य दक्षिणस्य पाणेः अंङ्गुष्ठान्तरेण पितृतीर्थेन । तेनैतदुक्तं भवति । वामहस्तेन अर्घ्यपात्रं धृत्वा दक्षिणहस्तेन पितृतीर्थं संस्पृश्य यथा ब्राह्मणहस्तेषु जलं पतति तथा देयमिति ।. अर्घ्य is respectful offering of water or water with husked rice grains, flowers etc to gods or venerable persons.