History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c93.282

v7.c93.282

²⁰¹³ येषा शब्दानामुच्चारणोत्पत्तौ स्वेऽर्थे प्रयुज्यमानानां रूपमुपलभ्यते। यत् सकृदुत्पन्नं कालान्तरं तिष्ठति न क्रियेवोत्पन्नमात्रं विनश्यतीत्यर्थः। तानि नामानि। ते द्रव्यगुणशब्दाः। ईदृशो द्रव्यगुणशब्दानामर्थः। ते द्रव्यगुणशब्दा इति वक्तव्ये तानि नामानीति सूत्रितम्। अतो नामानीत्येषां पर्यायशब्दः। शबर on पू मी सू II. 1. 3. When we say पाकः it is a nāman and denotes an accomplished fact, while when one says ‘pacati’ it is not one accomplished fact but includes from beginning to end several acts, such as preparing fire, placing on it a pot containing water, putting rice *(Continued from last page)* grains therein when the water is boiling, stirring it and taking it down from the fire The निरुक्त says 'भावप्रधानमाख्यातम् सत्त्वप्रधानानि नामानि ... पूर्वापरीभूतं भावमाख्यातेनाचष्टे व्रजति पचतीति उपक्रमप्रभृत्यपवर्गपर्यन्तम्॥' (I. 1). शबर also follows this 'एवं तस्याख्यातस्यार्थमुपदिशन्ति, उपक्रमप्रभृत्यपवर्गपर्यन्तमाहेति। उपक्रमादारभ्य यावत्परिसमाप्तिरित्येतावान् व्यापारविशेषस्तस्यार्थो न यथा पाकः, त्यागः इति। तत्र हि पाकसत्तामात्रं निर्दिश्यते नारम्य परिसमापयितव्यमिति।' on पू. मी सू VI. 2. 13; न हि धात्वर्थस्य च धर्माणा च परस्परेणाकाङ्क्षा विद्यते, प्रत्ययार्थेन हीतिकर्तव्यताकाङ्क्ष्यते कर्तव्यं कथमिति न यजिः कीदृश इति। तस्माद्यत्कर्तव्यं तस्येवेतिकर्तव्यतया सम्बन्धः। अपूर्वं च तत्। तस्मादपूर्वप्रयुक्ता इति। शबर on पू. मी. सू IX 1. 1 p. 1639