History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c95.203

v7.c95.203

²⁵¹⁵ अभ्रं भूत्वा मेघो भवति मेघो भूत्वा प्रवर्षति। त इह व्रीहियवा ओषधिवनस्पतयस्तिलमाषा इति जायन्तेऽतो वै खलु दुर्निष्प्रपतरम्। यो यो ह्यन्नमत्ति यो रेतः सिञ्चति तद्भूय एव भवति। छा उप. V. 10. 6, and 8 is अथैतयोः पथ्योर्न कतरेण च न तानीमानि क्षुद्राण्यसकृदावर्तीनि भूतानि भवन्ति जायस्व म्रियस्वेति। एतत्तृतीयं स्थानम्। तेनासौ लोको न सम्पूर्यते। Compare मुण्डक II. 1. 5 शङ्कराचार्य has a very long and interesting note on this passage. He explains दुर्निष्प्रपतरम् in two ways viz. 'दुर्निष्क्रमणं दुर्निसरणम्।' and again says the word is निष्प्रपततरम् (one त being lost) 'तकार एको लुप्तो द्रष्टव्यः। व्रीहियवादिभावो दुर्निष्प्रपतः। तस्मादपि दुर्निष्प्रपताद्देत स्तिग्देहसम्बन्धो दुर्निष्प्रपत्ततर इत्यर्थः। यस्माद्बहुभिरेतोभिर्विक्रीतैः पुंस्त्वरहितैः स्थविरैर्वा भक्षिता अन्तराले शीर्यन्ते अनेकस्वादन्नादानाम्। कदाचित्काकतालीयवृत्त्या रेतस्सिग्भिर्भक्ष्यन्ते।'