History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c95.59

v7.c95.59

²⁴⁵¹ य. पृथिव्या तिष्ठन् पृथिव्या अन्तरो यं पृथिवी न वेद यस्य पृथिवी शरीरं या पृथिवीमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृत. । ... अदृष्टो द्रष्टाऽश्रुतः श्रोताऽमतो मन्ताऽविज्ञातो विज्ञाता ।. एष त आत्मान्तर्याम्यमृतः। अतोऽन्यदार्तम्। बृह उप III. 7 3 and 23; compare with this last, बृह उप III. 4. 2 कतमो याज्ञवल्क्य सर्वान्तरः । न दृष्टेर्द्रष्टारं पश्ये. .. एष त आत्मा सर्वान्तरः । अतोऽन्यदार्तम् and III. 5 2 शंकराचार्य in his भाष्य on the last passage explains अतोऽन्यदार्तं as 'एतदेवैकमनार्तमविनाशि कूटस्थम्' and so आर्त means liable to sorrow, infatuation, old age and death, as appears from the question and answer in बृह उप III 5. 1 कतमो याज्ञवल्क्य सर्वान्तरः। योऽशनायापिपासे शोकं मोहं जरा मृत्युमत्येति ।. After quoting this passage Rene Grousset in 'Sum of History' tr. into English by A and H. Temple Patterson (1951) pays a handsome compliment to it (on p. 95) 'what better introduction to Christianity is there than the conception of the sanctity of the human individual and of the universe as temples of God' In ऐ उप III 2 we are given 17 words that are said to be names of Prajñāna (i e *brahman*) and then ऐ उप III 3 runs 'एष ब्रह्मा, एष इन्द्र., एष प्रजापति, एते सर्वे देवा., इमानि च पञ्च महाभूतानि पृथिवी वायुराकाश आपो ज्योतींषि, एतानीमानि च क्षुद्रमिश्राणीव बीनानीतराणि चेतराणि चाण्डजानि च जारुजानि स्वेदजानि चोद्भिज्जानि चाश्वा गाव. पुरुषा हस्तिनो यत्किंचेदं प्राणि जङ्गमं च पतत्रि च यच्च स्थावरं सर्वं तत्प्रज्ञानेत्रं प्रज्ञाने प्रतिष्ठितम् । प्रज्ञानेत्रो लोकः । प्रज्ञा प्रतिष्ठा । प्रज्ञानं ब्रह्म ।। This carries to its logical conclusion the idea in the Puruṣasūkta X 90 6, 8, 10.