Rasacandrika p69

p69

nanu ko'yaṃ raso nāma ? yadālambanametannirūpitamiti | taducyate | arthopasthitihetuḥ padasya padārthena saha sambandho vṛttiḥ | sā trividhā | śaktirlakṣaṇā vyañjanā ca | tatrāsmātpadādayamartho bodhya ityākārakecchātmakaḥ saṅketaḥ śaktiḥ | saca gavādipade īśvarīyaḥ | ādhunikacaitrādipade tattatpuruṣīya iti naiyāyikāḥ | padārthāntaraṃ śaktiriti mīmāṃsakāḥ| śaktyā pratipādakaḥ śabdaḥ śakta ityucyate | sa trividhaḥ rūḍho yaugiko yogarūḍhaśca | rūḍho yathāgavādāvarthe gaurityādiḥ | gamerḍorityauṇādikapratyayasya śaktyanaṅgīkārāt | avayavārthasya tatrānavabodhāt | yaugiko yathā-daṇḍī pācaka ityādiḥ | prakṛtipratyayārthamaryādayā daṇḍaviśiṣṭapākakartrāderbodhāt | yogarūḍho yathā-paṅkajādiḥ | sa hi avayavaśaktyā paṅkajanikartṛtvena rūpeṇa rūḍhyā ca padmatvena padmaṃ bodhayati | tena śaivāle sthalakamale vā na tasya mukhyaprayogaḥ kiṃtu lakṣaṇaiva | anye tu yogarūḍhapadāt kvacidrūḍhyarthamātrabodhaḥ kṣīrāmbhodhirityādau | tatrāmbhodhipadātsamudratvarūpeṇaivānvayabodhāt kṣīranīrayorabhedānvayānupapattyā nirādhāratvarūpeṇānvayabuddherabhāvāt | kvacidavayavārthamātrabodhaḥ | yathā kalhāraṃ paṅkajamityādau | tatra padmatvajāterabhāvāt yogārthasyaivānvaya ityāhuḥ | kecittu rūḍhayaugikamapi caturthabhedamāhuḥ yathā maṇḍapādi | taddhi kadācidrūḍhyarthameva gṛhaviśeṣamupasthāpayati | kadācidyogārthameva maṇḍapānakarttāraṃ puruṣamiti | rūḍhiyogārthayorabhedānvayānarhatvāt | śaktigrāhakaṃ ca vyākaraṇādi | taduktamśaktigrahaṃ vyākaraṇopamānakoṣāptavākyādvyavahārataśca | vākyasya śeṣādvivṛtervadanti sānnidhyataḥ siddhapadasya vṛddhāḥ|| vyākaraṇādyathā 'bhū sattāyām' ityādau | upamānāt-'gosadṛśo gavayapadavācya' ityādau | koṣāt-"indro marutvānmaghavā"