Pramāṇa · Search · About · API

Rasasudhakara 5.17

Rasasudhākara 5.17

Language
Sanskrit

5.17

evaṃ caturvidhaṃ jñeyaṃ patākāsthānakaṃ budhaiḥ
iyaṃ gehe lakṣmīriyamamṛtavartirnayanayoramāvasyāḥ sparśo vapuṣi bahulaścandanarasaḥ
ayaṃ kaṇṭhe bāhuḥ śiśiramasṛṇo mauktikasaraḥ
kimasyā na preyo yadi paramasadyastu virahaḥ
(praviśya) pratihārī — uvaṭṭio| rāmaḥ — aye kaḥ |' ityatra
bhaviṣyataḥ sītāvirahasya sūcanādidaṃ śliṣṭaṃ nāma dvitīyaṃ
patākāsthānakam | tathā ca —
'arthopakṣepaṇaṃ yattu līnaṃ sātinayaṃ bhavet
śliṣṭapratyuttaropetaṃ tṛtīyamidamiṣyate ||'
iti | yathā veṇīsaṃhāre — 'rājā —lolāṃśukasya pavanākulitāṃśukrāntaṃ
tvaddṛṣṭihāri mama locanabāndhavasya
adhyāsitaṃ ca suciraṃ jaghanasthalasya
paryāptameva karabhoru! tavoruyugmam
(praviśya sambhrāntaḥ) kañcukī — deva ! bhagnaṃ deva ! bhagnam
rājā — kiṃ nāma | kañcukī — bhagnaṃ bhīmena | rājā — āḥ
kiṃ pralapasi'| ityatra śliṣṭapratyuttareṇa kañcukivākyena bhāvino
duryodhanorubhaṅgasya sūcanena śliṣṭottaraṃ nāma tṛtīyamidaṃ patākāsthānakam | tathā ca —'(vya ? hya)rtho vacanavinyāsaḥ suśliṣṭaḥ kāvyayojakaḥ
upanyāsena yuktastu taccaturthamudāhṛtam ||'
iti | yathā —
'uddāmonkalikāṃ vipāṇḍurucaṃ prārabdhajṛmbhāṃ kṣaṇādyāyāsaṃ śvasanodgamairaviralairātanvatīmātmanaḥ
adyodyānalatāmimāṃ samadanāṃ nārīmivānyāṃ dhruvaṃ
paśyan kopavipāṭaladyuti mukhaṃ devyāḥ kariṣyāmyaham ||'
ityatra viśeṣaṇaśleṣeṇa bhāvino ratnāvalīsandarśanasya sūcanāt
tulyaviśeṣaṇaṃ nāma caturthaṃ patākāsthānakamidam
atha kāryaṃ —
vastuvastu mataṃ tasya dharmakāmārthalakṣaṇam

Linked texts (5)