Pramāṇa · Search · About · API

Shringaraprakasha 1.p1.13

Śṛṅgāraprakāśa 1.p1.13

Language
Sanskrit

1.p1.13

1.15 anuvāde--ām, āḥ, ā, aye, nāma, nūnam, hum, om, iti smaraṇārthāḥ, yathā--āṃ saiṣā pañcavaṭī, āḥ sa tasyāḥ saṃlāpaḥ, ā jñātaṃ sa jaṭāyuraṣaḥ, aye devo dāśarathiḥ, sa nāmāyaṃ bhaviṣyati, nūnameṣā jānakī, huṃ maarando, omevametat, iti | ava, vā, yathā, cit, na, nakir, nu, priti, ityupamārthāḥ; yathā--rājeva brūyāt, maṇī voṣṭrasya lambete, jyeṣṭho bhrātā yathā pitā, agniścit bhāyāt, mṛgo na bhāmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ (ṛgve.2.2.24.2) pāvako nakirmāṇavakaḥ, vakṣasya nute purūhūtavayāḥ śākhāḥ (ṛgve.4.6.17.3), abhimanyurarjunataḥ; priti, iti | om, tathā, āma, nāma, atha kim, śrat, satyam, bāḍh, ityabhyupagamārthāḥ; yathā--omti hovāca, sa tatheti pratijñāya, āma yathā bravīṣi, evaṃ nāma bhavatu, gamiśyati bhavān atha kim, śraddadhe yathā''ttha, satyamasāraḥ saṃsāraḥ bāḍhaneṣo'smi kāmandakī saṃvṛttaḥ, iti | nanu, hī, nu, hum, nakila, nanukila, evam, śaśvam, atyanupraśnārthāḥ; yathā--akārṣīḥ kaṭaṃ devadatta ? nanu karomi bhoḥ ? ākarṣe hī hyaḥ ? kathaṃ nukariṣyāmi ? (nu.1.4.17) api bhavān makārandaḥ ? huṃ sa evāsmi | na kilaivam ? nanu kilaivam ? (ni.1.5.7) evametat ? śaśvadevam ? (ni.5.11) iti | iti, evaṃ kila, khalu, nanu, sma, api, nāma, iti parakṛtyarthāḥ; yathā--nityaḥ śabda iti mīmāṃsakāḥ anitya eveti tārkikāḥ, evaṃ kilopādhyāyaḥ paṭhiti, dhanyāḥ khalu dharmamācaranti, nanvedakārṣīt sarvo'pi, iti smopādhyāyaḥ kathayati, so'pi māṃ jānātyeva, ko nāma na manyate, iti |

1.15 Under reiteration (anuvāda): ām, āḥ, ā, aye, nāma, nūnam, hum, and om convey recollection; as in: 'Ah yes (ām), this is that Pañcavaṭī!'; 'Ah (āḥ), that conversation of hers!'; 'Ah (ā), I remember, that is Jaṭāyus!'; 'Aye, it is the divine Dāśarathi!'; 'That indeed (nāma) must be he!'; 'Surely (nūnam) this is Jānakī!'; 'Hum, it is Makaranda!'; 'Om, so it is!' iva, vā, yathā, cit, na, nakir, nu, and prati convey comparison; as in: 'He speaks like (iva) a king'; 'Two dewlaps dangle on a camel as it were (vā)'; 'An elder brother is like (yathā) a father'; 'He shines like (cit) fire'; 'A fierce wild beast, roving, mountain-dwelling (mṛgo na)' (Ṛgveda 1.154.2); 'The boy is brilliant like fire (nakir)'; 'Like branches of a tree to the much-invoked (vṛkṣasya nu)' (Ṛgveda 6.24.3); 'Abhimanyu is like Arjuna (prati).' om, tathā, āma, nāma, atha kim, śrat, satyam, and bāḍham convey assent; as in: '"Om," he said'; 'Having agreed, saying "So be it (tathā)"'; 'Yes (āma), just as you say'; 'Let it be so indeed (nāma)'; 'Will you go? "Of course (atha kim)"'; 'I believe (śrad-dadhe) as you say'; 'Truly (satyam), worldly existence is substanceless'; 'Indeed (bāḍham), I have now turned into a Kāmandakī.' nanu, hī, nu, hum, nakila, nanukila, evam, and śaśvat convey inquiring further; as in: 'Did you make the mat, Devadatta? Surely (nanu) I am making it, sir!'; 'Did I make it yesterday, eh (hī)?'; 'How indeed (nu) shall I do it?' (Nirukta 1.4); 'Are you Makaranda? Hum, I am he!'; 'Is it not so indeed (na kila)?'; 'Surely it is so (nanu kila)?' (Nirukta 1.5); 'Is this so (evam)?'; 'Is it always so (śaśvat)?' (Nirukta 1.5). iti, evaṃ kila, khalu, nanu, sma, api, and nāma convey citation of another's action or view (parakṛti); as in: 'Sound is eternal, according to the Mīmāṃsakas; it is non-eternal, according to the logicians (iti)'; 'Thus indeed (evaṃ kila) the teacher recites'; 'The fortunate indeed (khalu) practice dharma'; 'Did not (nanu) everyone do this?'; 'Thus used (sma) the teacher to say'; 'He too (api) certainly knows me'; 'Who indeed (nāma) does not think so?'

English (machine translation) (machine translation)

Translations (1)