Shringarasarini 2.2
Śṛṅgārasāriṇī 2.2
- Language
- Sanskrit
2.2
lokottarānandamakarandarasāleṣu raseṣu prāthamyāt, viṣayiṇāṃ pracuraprayogaprāpakatvācca śṛṅgāro¹ nirūpyate| tatra ratisthāyiko rasaḥ śṛṅgāraḥ| nanu ratisthāyibhāvaśca ityatra bahuvrīhau ratiḥ sthāyibhāvo yasyeti vigrahavākyaṃ, tatra ca ṣaṣṭhyartho viṣayatvaṃ, rasapadārthaśca vibhāvānubhāvavyabhicāriparāmarṣajanyā²-abhivyaktiḥ| tathā ca vibhāvānubhāvavyabhicāriṇyā ratisthāyibhāvaviṣayiṇī abhivyaktiḥ śṛṅgārarasa iti phalitam
evañca 'vyaktaḥ³ sa tairvibhāvādyaiḥ sthāyibhāvo rasaḥ smṛtaḥ'⁴ iti kāvyaprakāśakārikāvirodha iti cet⁵| satyam| ṣaṣṭhyā ghaṭakatvārthakatvenāvirodhāt| tathā hi vibhāvānubhāvavyabhicāribhirvyajyamānā ratiḥ śṛṅgāra iti paryavasito'rthaḥ| na caivaṃ vibhāvādivyajyamāne putrādyālambanaratyātmakabhāve'tivyāptiriti vācyam, yūnoḥ parasparaṃ jāyamānasya rativiśeṣasyaiva prakṛte ratipadārthatvāt| na caivamapi śṛṅgārābhāse'tivyāptiriti vācyam, anaucityarahitatvenāpi ⁶raterviśeṣaṇīyatvāt, ābhāse⁸tadvirahāv
sa cāyaṃ śṛṅgāro dvividhaḥ vipralambhaḥ sambhogaśca | tatra abhīṣṭānavāptau
prakṛṣṭāratirvipralambhaḥ | tathā cāha bhojarājaḥ-bhāvo yadā ratirnāma prakarṣamadhigacchati
nādhigacchati cābhīṣṭaṃ vipralambhastadocyate