Vistarika 2.27-2

2.27-2

bhāvādanumīyamāno'pi vastusaundaryaṃbalād rasanīyatvenānyānumīyamānavilakṣaṇaḥ sthāyitvena saṃbhāvyamāno ratyādirbhāvastatrāsannapi
sāmājikānāṃ vāsanayā carvyamāṇo rasa iti śrīśaṅkukaḥ
na tātsthyena, nātmagatatatvena rasaḥ pratīyate, notpadyate, nābhivyajyate; api tu kāvye nāṭye cābhidhāto dvitīyena vibhāvādisādhāraṇīkaraṇātmanā bhāvakatvavyāpāreṇa bhāvyamānaḥ sthāyī
sattvodrekaprakāśānandamayasaṃvidviśrāntisatattvena bhogena bhujyata
iti bhaṭṭanāyakaḥ
loke pramadādibhiḥ sthāyyanumāne'bhyāsapāṭavavatāṃ kāvye
nāṭye ca taireva kāraṇatvādiparihāreṇa vibhāvanādivyāpāravattvādalaukikavibhāvādiśabdavyavahāryairmamaivaite, śatrorevaite,
taṭasthasyaivaite; na mamaivaite, na śatrorevaite, na taṭasthasyaivaita iti
sambandhaviśeṣasvīkāraparihāraniyamānadhyavasāyāt sādhāraṇyena
tatkālavigalitaparimitapramātṛbhāvavśonmiṣitavedyāntarasamparkaśūnyāparimitabhāvena pramātrā sakalasahṛdayasaṃvādabhājā sādhāraṇyena
svākāra ivābhinno'pi gocarīkṛtaścarvyamāṇaikaprāṇo
vibhāvādijīvitāvadhiḥ pānakarasanyāyena carvyamāṇaḥ pura iva parisphuran, hṛdayamiva praviśan, sarvāṅgīṇamivāliṅgan, anyat sarvamiva tirodadhat, brahmāsvādamivānubhāvayan, alaukikacamatkārakārī śrṛṅgārādiko rasaḥ
laukikapratyakṣādipramāṇatāṭasthyāvabodhaśālimitayogijñānavedyāntarasaṃsparśarahitasvātmamātraparyavasitaparimitetarayogisaṃvedanavilakṣaṇalokottarasvasaṃvedanagocara iti pratyeyo'pyabhidhīyatām
tadgrāhakaṃ ca na nirvikalpakam, vibhāvādiparāmarśaṃpradhānatvāt| nāpi savikalpakam, carvyamāṇasyālaukikānandamayasya
svasaṃvedanasiddhatvāt| ubhayābhāvarūpasya¹ cobhayātmakatvamapi
vyāghrādayo vibhāvā bhayānakasyeva vīrādadbhutaraudrāṇām,
aśrupātādayo'nubhāvāḥ śṛṅgārasyeva karuṇabhayānakayoḥ, cintādayo vyabhicāriṇaḥ śṛṅgārasyeva vīrakaruṇabhayānakānāmiti
pṛthaganaikāntikatvāt sūtre militā nirdiṣṭāḥ
viyadalimalināmbugarbhameghaṃ
madhukarakokilakūjitairdiśāṃ śrīḥ
dharaṇirabhinavāṅkurāṅkaṭaṅkā
praṇatipare dayite prasīda mugdhe