Lingadisangraha / Trikanda 7.1
Liṅgādisaṅgraha / Trikaṇḍa 7.1
- Language
- Sanskrit
7.1
Wetness.
ādīnavā''sravau kleśe, melake saṃga-saṃgamau
30 saṃvīkṣaṇaṃ vicayanaṃ mārgaṇaṃ mṛgaṇā mṛgaḥ
parirambhaḥ pariṣvaṅgaḥ saṃślepa upagūhanam
31 nirvarṇanaṃ tu nidhyānaṃ darśanā''lokanekṣaṇam
pratyākhyānaṃ nirasanaṃ pratyādeśo nirākṛtiḥ
32 upaśāyo viśāyaś ca paryāya-śayanā'rthakau
artanaṃ ca ṛtīyā ca hṛṇīyā ca ghṛṇā'rthakāḥ
33 syād vyatyāso viparyāso vyatyayaś ca viparyaye
paryayo'tikramas tasminnatipāta upātyayaḥ
34 preṣaṇaṃ yat samāhūya tatra syāt pratiśāsanam
sa saṃstāvaḥ ṛtuṣu yā stuti-bhūmir dvijanmanām
35 nidhāya takṣyate yatra kāṣṭhe kāṣṭhaṃ sa udvanaḥ
stambaghnas tu stambaghanaḥ stambo yena nihanyate
36 āvidho vidhyate yena tatra, viṣvak-same nighaḥ
utkāraś ca nikāraś ca dvau dhānyotkṣepaṇā'rthakau
37 nigārodgāra-vikṣāvodgrāhās tu garaṇā''diṣu
āratyavarati-virataya uparāme, 'thā 'striyāṃ tu niṣṭhevaḥ
38 niṣcyūtir niṣṭhevana-niṣṭhīvanamityabhinnāni
javane jūtiḥ, sātis tvavasāne syādatha jvare jūrtiḥ
39 uddajas tu paśu-preraṇamakaraṇirityā''dayaḥ śāpe
gotrā'ntebhyas tasya vṛndamityaupagavakā''dikam
40 āpūpikaṃ, śāṣkulikamevamādyama-cetasām
māṇavānāṃ tu māṇavyaṃ, sahāyānāṃ sahāyatā
41 halyā halānāṃ, brāhmaṇya-vāḍavye tu dvijanmanām
dve parśukānāṃ pṛṣṭhānāṃ pārśvaṃ, pṛṣṭyamanukramāt
42 khalānāṃ khalinī khalyā'pyatha mānuṣyakaṃ nṛṇām
grāmatā, janatā, dhūmyā, pāśyā, galyā, pṛthak-pṛthak
43 api sāhastra-kārīṣa-cārmaṇā''tharvaṇā''dikam
iti saṃkīrṇa-vargaḥ 2, atra mūlaślokāḥ 42||, kṣe0 ślo00.
atha nānārtha-vargaḥ 3
1 nānā'rthāḥ ke 'pi kāntā''di-vargeṣvevā'tra kīrtitāḥ
bhūri-prayogā ye yeṣu paryāyeṣvapi teṣu te
2 ākāśe tridive nāko, lokas tu bhuvane jane,
padye yaśasi ca ślokaḥ, śare khaḍge ca sāyakaḥ,
3 jambukau kroṣṭu-varuṇau, pṛthukau cipiṭā'rbhakau,
ālokau darśana-dyotau, bherī-paṭahamānakau,
4 utsaṅga-cihnayoraṅkaḥ, kalaṅko 'ṅkā'pavādayoḥ,
takṣako nāga-varddhakyorarkaḥ sphaṭika-sūryayoḥ,
5 mārute vedhasi brahmre puṃsi kaḥ, kaṃ śiro'mbunoḥ,
syāt pulākas tuccha-dhānye saṃkṣepe bhakta-sikthake,
6 ulūke kariṇaḥ puccha-mūlopānte ca pecakaḥ,
kamaṇḍalau ca karakaḥ, sugate ca vināyakaḥ,
7 kiṣkur haste vitastau ca, śūka-kīṭe ca vṛścikaḥ,
pratikūle pratīkas tveka-deśe tu puṃsyayam,
8 syād bhūtikaṃ tu bhūnimbe kattṛṇe bhūstṛṇe 'pi ca,
jyotsnikāyāṃ ca ghoṣe ca koṣātakyātha kaṭphale
9 site ca khadire somavalkaḥ syādatha silhake
tila-kalke ca piṇyāko, vāhlīkaṃ rāmaṭhe 'pi ca,
10 mahendra-guggulūllūka-vyālagrāhiṣu kauśikaḥ,
ruk-tāpa-śaṅkāsvātaṅkaḥ, svalpe 'pi kṣullakas triṣu,
11 jaivātṛkaḥ śaśāṅke 'pi khure 'pyaśvasya vartakaḥ,
vyāghre 'pi puṇḍarīko nā, yavānyāmapi dīpakaḥ,
12 śālāvṛkāḥ kapi-kroṣṭu-śvānaḥ, svarṇe 'pi gairikam,
pīḍā'rthe'pi vyalīkaṃ syādalīkaṃ tvapriye 'nṛte,
13 śīlā'nvayāvanūke dve, śalke śakala-valkale,
sā'ṣṭe śate suvarṇānāṃ hemnyuro-bhūṣaṇe pale
14 dīnāre 'pi ca niṣko 'strī, kalko 'strī śamalainasoḥ
dambhe 'pyatha pināko 'strī śūla-śaṅkaradhanvanoḥ,
15 dhenukā tu kareṇvāṃ ca, megha-jāle ca kālikā
kārikā yātanā-vṛttyoḥ, karṇikā karṇa-bhūṣaṇe
16 kari-haste 'ṅgulau padma-bīja-kośyāṃ, triṣūttare,
vṛndārakau rūpi-mukhyāveke mukhyā'nya-kevalāḥ,
17 syād dāmbhikaḥ kaukkuṭiko yaś cā'dūreritekṣaṇaḥ,
lalāṭikaḥ prabhor bhāla-darśī kāryā'kṣamaś ca yaḥ,
' bhūbhṛnnitamba-valaya-cakreṣu kaṭako 'striyām,
Linked texts (9)
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośasaṃgraha — Sanskrit
- Kalpadru Nāmamālā — Keśavabhaṭṭa, Sanskrit
- Śabdakalpadruma — Keśavabhaṭṭa, Sanskrit
- Kalpadrukośa — Keśavabhaṭṭa 1635, Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- Anekārthakośa (Maṅkhakośa) — Maṅkha, Sanskrit
- Maṅkha Kośa — Maṅkha, Sanskrit