Pramāṇa · Search · About · API

Shabdatarangini p22

Śabdataraṅgiṇī p22

Language
Sanskrit

p22

viśeṣaṇapadottaravibhaktīnāmabhedārthakatā, bhāvevihitānāṃ ghañādīnāṃ svarūpabodhakatā, nyāyakaustubhādṛtaḥ nāmārthayorabhedānvayavyutpatteḥ samāsasthale saṃkocamupetya rājapuruṣaḥ ityādau puruṣanāmārthe rājñaḥ svatvasaṃbandhenānvayaḥ, kārakavibhaktyarthānāmeva kriyānvayaḥ, ākhyātavāde śiromaṇibhaṭṭācāryoktāyāḥ karmapratyaye parasamavetatvārthakatāyā dūṣaṇaṃ, prakārāntareṇa svaṃ gacchati, svaṃ gamyate iti prayogayoḥ vāraṇamityādikamasādhāraṇaṃ prameyajātaṃ tarkālaṃkārāṇāṃ śābdasaraṇau vilasati .
ete ca anumānādīdhitivyākhyāne'pi prasaṅgāt śābdabodhaupayikān vyutpattiviśeṣān anvayabodhāśca sodāharaṇaṃ varṇayanti .
tadyathā---vyāptivādeḥ pañcalakṣaṇīprakaraṇe "atrānyonyābhāvasya sādhyattvāvacchinnapratiyogitākatvaṃ vyutpattibalalabhyam .
" itidīdhitiṃ vyākhyāya, tatprasaṅgāt , samavāyena ghaṭo nāsti, ghaṭānadhikaraṇam , pratiyogitānavacchedakam, pītaḥ śaṅkho nāsti ityādivākyānamanvayabodhaviśeṣāḥ savimarśaṃ nirūpitāḥ .
evaṃ tatra tatra draṣṭavyam .
kiṃ bahunā, saṃkṣipte tarkāmṛtanāmake prakaraṇagranthe'pi śābdabodhaprakriyāṃ nirūpayantaḥ tarkālaṅkārāḥ svīyāṃ śābdabodhavarṇanakutūhalitāṃ mahatīṃ vyañjayanti.. śabdaśaktiprakāśikā kṛṣṇakāntatarkavāgīśaviracitavyākhyānena vyākhyānāntareṇa ca bhūṣitā mudritā samupalabhyate .