Pramāṇa · Search · About · API

Shabdatarangini p36

Śabdataraṅgiṇī p36

Language
Sanskrit

p36

yadasajjāyate sadvā janmanā yatprakāśate .
tannirvartyaṃ, vikāryaṃ tu karma dvedhā vyavasthitam..
prakṛtyucchedasaṃbhūtaṃ kiñcitkāṣṭhādi bhasmavat .
kiñcidguṇāntarotpattyā suvarṇādi vikāravat..
iti kārikāvivaraṇāvasare,"yadyapi vikāryaṃ dvedhā, prakṛtiḥ vikṛtiścetyeva vaktumucitam .
tathāpi vikṛtidvaividhye avagate prakṛtāvapi vikāryatvaṃ jñātaprāyaṃ bhavatītyāśayena tadanuktvaiva vikṛtikarma vibhajate--prakṛtyucchedeti .
etena kriyānirvāhabhāvapratiyogitāvacchedakadharmavattvaṃ prakṛtikarmatvamiti dhvanitam .
..........saṃbhūtamiti .
prakṛtināśaprayojyotpattimadityarthaḥ .
idañca bhasmavadityanvayi .
kāṣṭhādīti pṛthakpadam .
anyathā kāṣṭhasuvarṇādeḥ turīyatāpatteḥ .
bhasmavaditi .
tattaulyena vartamānamanyadapi vikārajātamityarthaḥ .
sādṛśyañca prakṛtināśaprayojyotpattimattvenaiva .
evamagre'pi .
tathā ca prakṛtivikṛtibhāvāpannakāṣṭhabhasmādi vikāryamityarthaḥ.." iti vaiyākaraṇāḥ harivallabhaṭṭācāryā nirūpayanti .