Shabdatarangini p37
Śabdataraṅgiṇī p37
- Language
- Sanskrit
p37
atra pṛthak vaktavyasya prakṛtikarmaṇaḥ vikāryapadena saṃgrahaṇaṃ, vikāryasyaiva prakṛtikarmāsamabhivyāhāre nirvartyapadena vyavahriyamāṇasya prādhānyena vibhajanañca na svārasikamiti manvānāḥ bhaṭṭācāryāḥ "karma trividhaṃ, prāpyaṃ prakṛtivikṛtī ca .
"iti vibhajya, vikṛtikarmaṇa eva prakṛtyasamabhivyāhāre pāribhāṣikaṃ nirvartyatvamiti nirūpayanti.. evaṃ, apādānaprabhedanirūpaṇe vaiyākaraṇapradarśitarītivailakṣaṇyamupalabhyate vyutpattivāde .
nirdiṣṭaviṣayam, upāttaviṣayam, apekṣitakriyamiti trividhamapādānamuktaṃ vākyapadīye .
viṣayaḥ ----avadhitānirūpakaḥ .
yatra avadhitānirūpakakriyā uccaritaśabdena bodhyā tatrādyam .
yathā aśvāt patati iti .
dhātvantarārthāṅgaṃ svārthaṃ dhāturāha tadupāttaviṣayam .
yathā valāhakāt vidyotate vidyut iti .
atra dyotanaṃ na sāvadhikam .
dyutidhāturlakṣaṇayā nissaraṇapūrvakadyotane vartate .
nissaraṇasya vibhāgātmakasya sāvadhitvaṃ bodhyam .
yatra kriyā apekṣitā tatra antyam .
yathā kuto bhavān ? pāṭalīputrāt iti .
agamanakriyāmadhyāhṛtyānvayaḥ iti pratipāditaṃ vaiyākaraṇaiḥ ..