Pramāṇa · Search · About · API

Amara's Thesaurus 1.3.8.2

Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) 1.3.8.2

Language
Sanskrit

1.3.8.2

(3.2.256) bandhanaṃ prasitiś cāraḥ sparśaḥ spraṣṭopataptari
(3.2.257) nikāro viprakāraḥ syādākāras tviṅga iṅgitam
(3.2.258) pariṇāmo vikāre dve same vikṛtivikriye
(3.2.259) apahāras tvapacayaḥ samāhāraḥ samuccayaḥ
(3.2.260) pratyāhāra upādānaṃ vihāras tu parikramaḥ
(3.2.261) abhihāro 'bhigrahaṇaṃ nihāro 'bhyavakarṣaṇam
(3.2.262) anuhāro 'nukāraḥ syādarthasyāpagame vyayaḥ
(3.2.263) pravāhas tu pravṛttiḥ syāt pravaho gamanaṃ bahiḥ
(3.2.264) viyāmo viyamo yāmo yamaḥ saṃyāmasaṃyamau
(3.2.265) himsākarmābhicāraḥ syāj jāgaryā jāṃgarā dvayoḥ
(3.2.266) vighno 'ntarāyaḥ pratyūhaḥ syādupaghno 'ntikāśraye
(3.2.267) nirveśa upabhogaḥ syāt parisarpaḥ parikriyā
(3.2.268) vidhuraṃ tu praviśleṣe 'bhiprāyaś chanda āśayaḥ
(3.2.269) saṃkṣepaṇaṃ samasanaṃ paryavasthā virodhanam
(3.2.270) parisaryā parīsāraḥ syādāsyā tvāsanā sthitiḥ
(3.2.271) vistāro vigraho vyāsaḥ sa ca śabdasya vistaraḥ
(3.2.272) saṃvāhanaṃ mardanaṃ syād vināśaḥ syādadarśanam
(3.2.273) saṃstavaḥ syāt paricayaḥ prasaras tu visarpaṇam
(3.2.274) nīvākas tu prayāmaḥ syāt saṃnidhiḥ saṃnikarṣaṇam
(3.2.275) lavo 'bhilāṣo lavane niṣpāvaḥ pavane pavaḥ
(3.2.276) prastāvaḥ syādapasaras trasaraḥ sūtraveṣṭanam
(3.2.277) prajanaḥ syādupasaraḥ praśrayapraṇayau samau
(3.2.278) dhīśaktir niṣkramo 'strī tu saṃkramo durgasaṃcaraḥ
(3.2.279) pratyutkramaḥ prayogārthaḥ prakramaḥ syādupakramaḥ
(3.2.280) syādabhyādānamuddhāta ārambhaḥ saṃbhramas tvarā
(3.2.281) pratibandhaḥ praviṣṭambho 'vanāyas tu nipātanam

(3.2.256) "Bandhana" and "prasiti" [mean fettering or imprisonment]; "cāra" is a spy; "sparśa" is an examiner of afflicted persons;
(3.2.257) "Nikāra" and "viprakāra" denote mistreatment; but "ākāra", "iṅga", and "iṅgita" mean an internal hint [or gesture];
(3.2.258) "Pariṇāma" is transformation ("vikāra"); two terms identical in meaning are "vikṛti" and "vikriyā";
(3.2.259) "Apahāra" is diminishment; "samāhāra" is aggregation;
(3.2.260) "Pratyāhāra" is taking back; "vihāra" is strolling about;
(3.2.261) "Abhihāra" is seizing; "nihāra" is extracting;
(3.2.262) "Anuhāra" is imitation; "vyaya" is the departure or spending of wealth;
(3.2.263) "Pravāha" is continuous flow (activity); "pravaha" is going outside;
(3.2.264) "Viyāma", "viyama", "yāma", "yama", "saṃyāma", and "saṃyama" [signify restraint];
(3.2.265) "Abhicāra" is malevolent magic (harmful action); "jāgaryā" and "jāgarā" are two words [for wakefulness];
(3.2.266) "Vighna", "antarāya", and "pratyūha" mean obstacle; "upaghna" means close support;
(3.2.267) "Nirveśa" is enjoyment or wages; "parisarpa" is attendant care ("parikriyā");
(3.2.268) "Vidhura" means separation; "abhiprāya", "chanda", and "āśaya" denote intention;
(3.2.269) "Saṃkṣepaṇa" and "samasana" mean condensation; "paryavasthā" is opposition;
(3.2.270) "Parisaryā" and "parīsāra" [mean wandering about]; "āsyā", "āsanā", and "sthiti" denote sitting or abiding;
(3.2.271) "Vistāra", "vigraha", and "vyāsa" mean expansion, and "vistara" is expansion of speech;
(3.2.272) "Saṃvāhana" is rubbing or massaging; "vināśa" is disappearance;
(3.2.273) "Saṃstava" is close acquaintance; "prasara" is spreading forth;
(3.2.274) "Nīvāka" is funeral food [or restraint]; "saṃnidhi" and "saṃnikarṣaṇa" mean proximity;
(3.2.275) "Lava" is longing in the context of mowing (cutting); "niṣpāva" and "pava" mean winnowing;
(3.2.276) "Prastāva" is occasion ("apasara"); "trasara" is a shuttle for winding threads;
(3.2.277) "Prajana" and "upasara" [mean mating]; "praśraya" and "praṇaya" are equal [meaning affection or deference];
(3.2.278) "Niṣkrama" is intellectual power, but in non-feminine "saṃkrama" is a difficult passage (bridge);
(3.2.279) "Pratyutkrama" is for the sake of ritual action; "prakrama" and "upakrama" mean beginning;
(3.2.280) "Abhyādāna", "uddhāta", and "ārambha" mean commencement; "saṃbhrama" is haste;
(3.2.281) "Pratibandha" and "praviṣṭambha" mean impediment; "avanāya" is bringing down (throwing down).

English (machine translation) (machine translation)

Translations (1)

Commentaries (14)

Linked texts (5)