Shabdakalpadruma 219.3.3
Śabdakalpadruma 219.3.3
- Language
- Sanskrit
219.3.3
sarvvajanaka meśavanena pratimāsakṣaṇāpannādivihitaśrāddhaṃ ābhyudayikaśrāddhañca evaṃ dvijātivat
śūdro'pi kuryyādityanvayaḥ| namaskāreṇa mantreṇa natu
svayaṃ paṭhitamantreṇa | āmāśravadvidhānena jalasekasiddhābraśrāddhanti | khinnamannasudāhṛtam | iti
paddiṣṭena khitrasyaivātratvābhidhānāt | kandūpakasya
bhṛṣṭatvaṃ na tu khinnatvam | hārītena khaddanabhajjenayoḥ pṛthaklakṣṇam | yathā | āśīrdmapanatāpasvedanabharttanapacanādibhiḥ pacamoti | asyārthaḥ
āśīrdmaṇaṃ kāṣṭhānām | tāpanaṃ toyādeḥ | svedanaṃ
dhānyādeḥ | bharttanaṃ yavādeḥ | pacanaṃ taṇḍulādeḥ
iti pañcamo kṣunā iti kalpataruḥ | ataeva
khitradharmīṇa avadriyate
“kandupakvāni tailena pāyasaṃ dadhi śaktavaḥ
dvijairetāni bhodhyāni śūdragehakṛtānyapi |”
iti kūrmapurāṇavacanena śūdrakartṛkakandupannādebrāhmaṇasya bhakṣaṇena śrāddhe deyatvaṃ yuktam | kandūpaktaṃ jalopasekaṃ vinā kevalapātreṇa yadvahninā
pakkam | pāyasaṃ pākena kāṭhinyavikārāpannaṃ
dugdham | paramānnaparatve puṃliṅganirdeśāpatteḥ
tathā cāmaraḥ | paramānnantu pāyasaḥ iti
“dine trayodaśe prāpte pākena bhojayedvijān
ayaṃ vidhiḥ prayoktavyaḥ śūdrāṇāṃ mantravarjitaḥ |”
iti śāṅkhaṇitāma sindhutavarāhapurāṇavacanamapi
kandupaktaparam | evantu etadvacanaṃ saktakaparaṃ
maithiloktaṃ heyam | evaṃ āmānnāṃśrāddhe'pi śrāddhe
deyatvaṃ sāmagagrāhatatve'nusandheyam | tatra dvayadevatāprakāśārtha brāhmaṇena mantrāḥ pāṭhyāḥ
iti varāhapurāṇāt
caran
mapakarṣatu | ataeva śūdrāmirityuktaṃ na tu
bharttṛṇāmiti