Shabdakalpadruma 509.7.3

509.7.3

iti vivāda kalpataruratnākarau| tatra brāhmaṇyāanumaraṇādhikārī'saṅgatastasyāstanniṣedhāt
tathā ca mitākṣarāyāṃ devabodhakṛtāyāṃ vṛddhapracātoktāyāñca gautamaḥ
‘pṛthakcitiṃ samāruhya na viprā gantumarhati
pṛthagacitiṃ samāruhya na viprā gantumarhati
anyāsāñcaiva nārīṇāṃ strīdharmmo'yaṃ paraḥ smṛtaḥ||’
tasmādbrāhmaṇyāḥ sahamaraṇameva itarāsām
ubhayamiti | kalpataruratnākara muddhilintāmaṇiṣu pādukādvayamiti darśanāt pādukādikamityapapāṭhaḥ kintu pādukādvayamityupalakṣaṇam
ubhayasā vipretarāṇāṃ dvayyaviśeṣādanupādāya
pṛthakcityārohaṇamātroktaḥ| yadyeyanāḥ
‘pṛthakcitiṃ samāruhya na viprā gantumarhati
anyāsāñcaiva nārīṇāṃ strīdharmmo'yaṃ paraḥ smṛtaḥ||’
madanapārijāto'pyevam| śiṣṭācāro'pi tathā
kṛtyatattvārṇave hṛhannāradīyam
‘bālāpatyāñca garbhiṇyo hyadṛṣṭaṛtavastathā
rajasvalā rājasute ! nārohanti citāṃ śubhe||’
rājasute iti sagaramātuḥ sambodhanam | vṛddhahvatiḥ
‘bālasambarddhanaṃ tyaktā bālāpatyā na gacchati
rajakhalā sūtikā ca rakṣedgarbhañca garbhiṇī ||’
evamanyataśca bālasya saṃvarddhanaṃ syāt tadā tasyā
madhyadhikāraḥ | vyāsaḥ
‘dine'nyasmandeśasthā sādhvī cet kṛtanirṇayā
na dahet svāminaṃ tasyā yāvadāgamanaṃ bhavet||’
bhaviṣyapurāṇe
‘matodye'ṅgi udakyāyā mṛte bharttari vai dvijāḥ
tasyānumaraṇārthāya sthāpayedekarātrakam ||’
tasya bharttuḥ| tathā,—
‘ekāṃ citāṃ samāsādya bharttāraṃ yānugacchati
tadbharttuḥ kriyākarttā sa tasyāśca kriyāñcaret||’
etacca piṇḍadānaparyyantam
‘yathāgnidātā pretasya piṇḍāṃndadyāt sa eva hi |’
iti vāyupurāṇaikavākyatāt
brahmapurāṇe