Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 521.5.5

Śabdakalpadruma 521.5.5

Language
Sanskrit

521.5.5

ityarthaḥ | yasyai śrāddhaṃ karttavyaṃ tasya svagotre hi
vidyamāne'nyagotrajena saṃkrāntāntargatena rājñā
śrāddhaṃ na kārayitavyamiti vyākhyātañca | etanmate
'pya duhṛhitādīnāmasagotratve'pi na niṣedhaḥ
vastutastu tatpāṭho'pi karmmadhārayāpekṣayā bahubrīherjaghanyatvāt kṣmālocya tan gotrakṣaṃ ti
tasmai anyagotrajadvārā śrāddhaṃ na kāryyamityarthaḥ
ato laghuhārītavacane svayaṃ padaṃ svagotraparam
anyathā brahmapurāṇīnnāgotrajapadavaiyarthyāpatteḥ
evañca bhaviṣyapurāṇaprabhāsakhaṇḍayoḥ
“mṛtāhani pituryyastu na kuryyāt śrāddhamādarāt
mātuścaiva varārohe vakrarānte mṛtāhani
nāhantasya mahādevi ! pūjāṃ gṛhṇāmi no hariḥ||”
marīciḥ
“paṇḍitā jñānino mūrkhīḥ striyo'dya brahmacāriṇaḥ
mṛtāhaṃ samatikramya cāṇḍāleṣvabhijāyate ||”
ityābhyāṃ kāśamādhavīyaṣṭatābhyāṃ vacanābhyāṃ
sāṃvatsarikaśrāddhasya mṛtāhakarttavyatvenāvaśyakatvāt bhaviṣyasmṛtādve svayaṃ karttavyatvasaṃbhāvanārahitena mṛtāhāt pūrvvakāle'pi pratinidhiryataḥ
“praciṣyāgniṃ svadāreṣu parikalpyarlijaṃ tathā
pravaset kāryyavān vipro yeneṣṭana ciraṃ kvacit ||”
iti chandogapariśiṣṭoktaprāyaścittārthamapratinidhivat | evaṃ sati pratinidhimakarava eva ekāruṇḍaḥ 7| asya guṇāḥ | kaṣāyatvam | rucikāritvam | dīpanatvam| mārakatvam | śleṣmavātanāśitvam | vastrarañjanakatvam | laghutvañca | iti
rājanighaṇṭaḥ
sāketaṃ, klī, prayodhyā nagaram | iti śabdaratnābalī || ( yathā, raghuḥ