Shabdakalpadruma 83.67.p1.3
Śabdakalpadruma 83.67.p1.3
- Language
- Sanskrit
83.67.p1.3
rūkṣāṇi bahuvarcīsi sṛṣṭaviṇmūtrāṇi ca
śākaṃ bhinatti vapurasthi nihanti netraṃ
vīryyaṃ vināśayati raktamathāpi śukrama
prajñākṣayañca kurute palitañca nūnaṃ
hanti smṛtiṃ gatimiti pravadanti tajjñāḥ
śākeṣu sarvve nivasanti rogāḥ
savaistayo dehavināśanāya
tasmādbudhaḥ śākavivarjanañca
kuyyātsamantriṣu sa eva doṣaḥ ||”
api ca
“sarvvaśākamacākṣuṣyamalakṣmīyamasaudhubam
ṛte paṭolavāstūkakākamācopapunarbhavāḥ ||”
śākaḥ, puṃ, vṛkṣaviśeṣaḥ | saigona iti bhāṣā
tatparyyāyaḥ | śākavṛkṣaḥ 2 śākaḥ 3 kharapatraḥ 4 arjunopamaḥ 5 | iti ratnamālā ..
krakacapatraḥ 6 kharapattraḥ 7 atipatraḥ 8 ahovṛkṣaḥ 6 śreṣṭhakāṣṭhaḥ 10 sthirasāraḥ 11 gṛhadrumaḥ 12 | asya guṇāḥ | sārakatvam | pittadāhatṛṣāmayaharatvam | asya valkalaguṇāḥ | kaṣamāthitvam | madhuratvam | kaṇṭhalam | kaṣāyatvam | iti rājanirghaṇṭaḥ || || śaktiḥ | iti
medinī || śirīṣavṛkṣaḥ | iti śabdaratnāvalī
nṛpabhedaḥ | iti viśvaḥ || dvīpaviśeṣaḥ tattva
vivaraṇaṃ yathā, —
sūta uvāca
“śākadvīpasya vakṣyāmi yathāvadiha niścayam
kathyamānaṃ nibodhadhvaṃ śākadvīpaṃ ddijottamāḥ
jambuddīpasya vistarāddiguṇastasya vistaraḥ
vistārāddiguṇaścāpi pariṇāhaḥ samantataḥ
taināvṛtaḥ samudro'yaṃ dopena lavaṇodadhiḥ
tatra puṣyā janapadāścirācca mriyate janaḥ
kuta eva ca durbhikṣaṃ samātejoyuteṣviha
tatrāpi pañcatāḥ śubhrāḥ saptaiva maṇisannitāḥ
śākadvīpādiropeṣu sapta sapta gaṇāstviṣu
anyāyagāḥ pratidiśaṃ niviṣṭā varṣaparvvatāḥ
ratnākarādināmānaḥ śobhāvanyo mahācittāḥ
samārcitāḥ pratidiśaṃ dvīpavistāramānataḥ
ubhayatrāvagāḍhāśca lavaṇakṣīrasāgarau
Linked texts (2)
- Dravyaguṇa rājavallabha — Nārāyaṇadāsa Kavirāja, Sanskrit
- Paryāyaratnamālā — Mādhavakara, Sanskrit