Vacaspatya 16.2.7

16.2.7

śvetakṛṣṇā raktarājī raktamaṇḍalā sarvaśvetā sarṣapikā
ityevaṃ ṣaṭ tāmirdaṣṭe sarṣapikāvajjaṃ dāhaśophakoṭā bhavanti | sarvapikayā hṛdrupīḍātisāraśca | śatapadyastu
paruṣā kṛṣṇā citrā kāṃpillikā pītikā raktā śvetā
agniprabhā ityaṣṭau tābhirdaṣṭe śopho vedanā dāhaśca hṛdaye
śvetāgniprabhābhyāmetadeva dāho mūrcchā cātimātraṃ
śvetapikkyotpattiśca | maṇḍūkāḥ kaṇṭhyaḥ kṣāraḥ kuhako
harito rakto yavavarṇobho bhṛkuṭo koṭakaścetyaṣṭau
tairdaṣṭasya daṃśakaṇḍū śchardiḥ pītaphenāgamaśca vaktrāt | bhṛkuṭīkoṭākābhyāmetadeva dāhamvadimūrcchā cātitimātram | viśvambharābhirdaṣṭe daṃśaḥ sarṣapākārābhiḥ
piḍakābhiścīyate śītajvarārttaśca puruṣo bhavati | ahiśaṇḍakābhirdaṣṭe todadāruṇakaṇḍū śvayathavo mohaśca | kaṇḍūmañcāmirdaṣṭe pītāruṇavarṇo tīsārajvarādibhirabhibhūyante
mūkarūṭādibhirdaṣṭe kaṇḍū koṭhāḥ pravarddhante mūcchīca
lakṣyate | pipīlikāḥ sthūlaśīrṣā saṃvāhikā brāhmaṇikāpulikā kapitthikā citravarṇeti ṣaṭ tābhirdaṣṭe daṃśe
śvayathuragnisamparkavadvāhaśśopho bhavataḥ | makṣikāḥ kāntārikā kṛṣṇā piṅgalikā madhūlikā kāṣāyī sthāliketye vaṃ
ṣaṭ tābhirdaṣṭasya dāhaśophau bhavataḥ | sthālikā kāṣāyībhyāmetadeva piḍakāśca sopadravā bhavanti | maśakāḥ sāmudraḥ parimaṇḍalo hastimaśakaḥ kṛṣṇaḥ pārvatīya iti pañca
tairdaṣṭasya tīvrakaṇḍū daṃśaśophaśca pārvatīyastu kīṭaiḥ prāṇahṛraistulyalakṣaṇaḥ | nakhāyakṛṣṭe'lpārthaṃ piḍakāḥ sadāhapākāmbhavanti | jalaukasāṃ daṣṭalakṣaṇamukta cikitsitañca | bhavanti cātra | gosarpakaḥsthālikā ca ye na
śvetāgnisaṃprabhe| bhṛkuṭīkoṭikaścaiva na sidhyantye kajātiṣu