Vacaspatya 19.1

19.1

bhūmibhāge dṛdharāyāñca strī | kutsitārthatve īṣadarthatve cāsya “kugatiprādayaḥ” “prā0 samarthena nityasamāsaḥ
kukkupam kuddeśaḥ tatrārtha bhedaḥ tatpuruṣe bajādau śabdepare koḥ kat | kutsito'śvaḥ kadaśvaḥ kadannamkadaśvaḥ kadamniḥ | “rathavadayośca’pā0kadrathaḥ kahadaḥ’‘tṛṇe ca jātau’’pā0
kattṛṇam pathimśabde katasamāsāntācca śabde pare ca kādeśaḥ
kāpathaḥ kākṣaḥ | īṣadarthasya koḥ kā, īṣajjalaṃ kājalam
puruṣe pare kā yā īpat puruṣaḥ kupuruṣa kāpuruṣaḥ | uṣṇa
uṣṇatvayādeśaḥ koṣṇaṃ kavoṣṇaṃ kaduṣṇam’’ gatiprādisahacaryāt avyayasyaiveha grahaṇāt na bhūmivācasya nityasamāsaḥ navā kadādeśaḥ avyayapūrvva katvāt prakṛtisvaraḥ,
“rāṅkaḥ kṛśāmaṇḍalagaḥ śaśāṅka mukhī’“jyo0brāhmaṇa dūva
kuśāsanasaṅgitaḥ’’ kāda0 | kṛdinam kujaḥ vyavyayasya vede
dīrghaḥ‘‘kūrśodevāryamanādyāṭiyomanāvasū’’ ṛ05,74,1
kuṃ sā strī kusi-bhāve kā