Vacaspatya 2.1.7

2.1.7

icchādvārā, upāyecchāṃ prati phalecchāyāḥ kāraṇatvāt
sarvohi lokaḥ phalamicchanneva tadupāye pravarttamāno dṛśyate
iti tasya tathātvam | kāraṇamastyasya ac 0 ac
10uttarabhede uttaraśabde vivṛtiḥ | “mithyottare pūrbbavāde kāraṇe pratipādini” mitā0 smṛteḥ | bhāve tal
kāraṇatā strī | tva kāraṇatva na0 kāraṇabhāve “ekaḥ kāraṇatāṃ gataḥ” kumā0 | “kāraṇatvaṃ bhavettasya” bhāṣā0
kāraṇakāraṇa na0 6 ta0 | anyathāsiddhapadārthabhede yathā
kulālaḥ ghaṭādīnāṃ kāraṇaṃ, tatkāraṇa' tajjanakaḥ ghaṭa'
pratyanyathāsiddhaḥ | vyāpāradvārā tu na kāraṇakāraṇasyānyathāsiddhiḥ | yathā kuṭhārādīnāṃ, te hi chedanakriyākāraṇacchedyasaṃyogajanakā api nānyathāsiddhāḥ evaṃ vyāptijñānasya
anumitijanakaparāmarśarūpasya, cacurādīnāṃ pratyakṣajanakaviṣayasaṃyogarūpasya ca kāraṇasya kāraṇale'pi nānyathāsiddhiḥ | 'nahi vyāpāreṇa vyāpāriṇo'nyathāsiddhiḥ”
ityukteḥ | 2parameśvare ca sahi sarveṣāṃ nimittopādānakāraṇānāmadhiṣṭhātṛtvena prayojakatvāt tathā, 3prayojakekāraṇakāraṇasyākāraṇatve'pi prayojakatvamastye veti naiyāyikādayaḥ
kāraṇaguṇa pu06 ta0 | upādānakāraṇasya guṇe “kāraṇaguṇāḥ
kāryyaguṇānārabhante” iti nyāyapra0 | yathā tantvādirūpo
pādānaguṇāḥ śuklādayaḥ, kāryyasya paṭasya śukla‌guṇārambhakā
bhavanti na vaiparītyeneti bhākare sthitam
kāraṇaguṇodbhava pu0 kāraṇaguṇa udbhavo'sya | upādāna kāraṇaguṇenotpanne guṇabhede | te ca guṇā bhāṣāyāṃ darśitā yathā
“apākajāstu sparśāntādravatvañca tathāvidham | sne hamāḍūṣṇāśīto pākāḥ | ekapṛthaktvamevaca khapratyayasya