Vacaspatya 2.1.6
Vācaspatya 2.1.6
- Language
- Sanskrit
2.1.6
kiṃ nānyadā kāryyajanma ? | atha na mama tadānīntane sāmagrīsattvaṃ tadānanasya kāryyajanmano niyāmakaṃ kintu tataḥ
prāk sāmagrīsattvaṃ, tathādarśanāt | tarhi mamāpi kāṇānnarasyamapi tadasattvaṃ tadānanakāryyajanmāniyāmakaṃ, tathādarśanādeva | mama tadvyavahitottaratvaṃ tadā kāryyajanmaniyāmakamiti cet na asamasasamayatvāntāgantukatvādvāviśeṣeṇa
niyantaniyamakavyavasthānupapatteḥ tathā danyadāsatyā eva
sāmagryānnadā kāryyaniyamo'bhyupeyaḥ tathādarśanādi
tyana mantavyama | tathā ca samaḥ samādhiḥ | tathāpi kāryyajanmanākālasya koviśeṣaḥ | anyathā yadviśeṣāntaraṃ tadapi
viśeṣāntaravataḥ kālasya syāditi anaparyyavasānameva paryyavasyet, tatkāla ityākalya | tathāpi tatkālasyānugataṃ kiṃ
rūpam ? iti cenna rūpāntaravato'pi kiṃ rūpam ? ityapi
paryyanuyogasyānudvṛtteḥ | kiñca "anārbhāivatasattvaśvetkāraṇaṃ
tadasattataḥ | nāntarbhāvitasattvaṃ cet kāraṇaṃ tadasattataḥ”
tathāhyanarbhūtasattvaṃ yadi kāraṇatvaṃ tadā khanibhinne khavṛttirasataḥ svāśrayalabhāpādayati | viśiṣṭasyārthāntaratve'pi ca
khasmin khavṛttivyatirekavat khaviśiṣṭe khavṛttitivyatireka
bahigocare'tiprasaṅga iti cenna yādṛśyā hi dhiyā liṅgādikasyānudhāvanavinmānyā vastusvarūpaniścayate, tādṛśyatra viṣayāṃśatasya mamāpi kāraṇatāniścayaḥ, kevalaṃ tataḥ
parāsvapi kathāsu bādhāt pūrvvapūrvvabhrāntisantāvena na
tata eva sattvāvadhāraṇaṃ vayaṃ manyāmahe iti viśeṣaḥ”
tat hetau “pañcaitāni mahābāho ! kāraṇāni nibodha
me” gītā | 'na liṅga' dharmmakāraṇam” manuḥ | udde śye
“tasyāgamanakāraṇam” raghuḥ | phalasya kāraṇatvañca
Linked texts (1)
- Vācaspatya — Vācaspatimiśra, Sanskrit