Vacaspatya 4.1.1
Vācaspatya 4.1.1
- Language
- Sanskrit
4.1.1
vargo caturthabhāgān 81
(07 ūnitvāt) 64pade prāpte 8
na ca śābdānubhavāt pūrvvamapūrvvamupasthitaṃ mānābhāvāt
apūrvvatvasyājñātādaśaktyāpātācca | na ca liṅādinā
tadupasthitiḥ vyutpattyanantaraṃ tatpravṛttāvanyonyāśrayāt | na ca
kāryya tvenopasthite tatra śaktigrahaḥ upalakṣaṇaṃ hi smāraṇamanumāpanaṃ vā grāhyahīte sambandhyāpahāt kathakamiti ?
maivam kāryya dharmikakāryyatena śaktigrahāt kāryyatvaviśiṣṭahyopasthitameva tatonvitābhidhānadaśāyāṃ yāgaviṣayakaṃ kāryyamityanubhavaḥ svargakāmāyogyatayā ghaṭādikaṃ tiraskṛtya kriyā
bhinne yogyatābaśādyāgaviṣayakāryye paryyavasyati, matpūrvvatvena śaktigraho na vā'pya kāryyamityanubhavaḥ bhavati ca
sāmānyataḥ sambandhabuddhiḥ sahakārivaśādviśeṣabuddhaprāyaḥ
yathātavaiva kartṛmātrasambandhagrahāt kartṛviśeṣasiddhiḥ | manu
kāryyatvenāpi kiṃ ghaṭādo śaktigrahaḥ utāpū ubhayatra vā ?
nādyaḥ, anyapratipattāvanvayāktigrahasyānupayogāt | nānyau,
prāganupasthiteriti cet ? na yena hi rūpeṇa śabdenānubhayo
janyate tena rūpeṇa śaktigrahaḥ padārtha smaraṇaśca śabdānubhavahetuḥ | nahi prameyatvena śaktigrahaḥ padārtha smaraṇañca ghaṭatvena śābdānubhavahetuḥ | evañca ghaṭādāveva kārye śakto
liṅiti śaktigrahaḥ tataḥ kāryyamiti smaraṇaṃ tato yogyatādibaśāt pracaradvṛttyanupakrarmaṇi kāryyāṇi vihāya yāga
viṣayakaṃ kāryyamityanubhavo bhavannapūrvamānambate yogyatvācca
tasya sthāyitvalābhaḥ | ataeva vākyārthānubhavāttātṛṣayatyāttadapūrvvam | na ca kṛtānāmākāṅkṣā dimattvādanyayabodhaḥ
Linked texts (1)
- Vācaspatya — Vācaspatimiśra, Sanskrit