Vacaspatya 4.1.9

4.1.9

śabdādanumānādvā deśāt sā, tatra lāghavāvatārāt icchāyāḥ svaprakārakajñānasādhyatvaniyamena kṛtisādhyatvajñānasyāvaśyakatvāt janakajñānaṃ vighaṭayadeva jñānasya pratibandhakatvācca vyāptidhīvighaṭanadvārā'numitipratibandhakānekāntajñānavat anyathā sakṛtsādhyatāniṣṭasādhanatvopetta
kṣoyatvaniṣkaphalatvajñānaṃ pratibandhakaṃ kriyājñānameva pravṛttaka kalpyeta | nanu manodhātvarthagocarecchāvācitvānnācabādha kṛtāvicchā cikaurṣā sā ca dṛṣṭāviṣṭasādhanatājñānāditi cet na vahninā sādhayāmītivat kṛtyāsādhayāmotīcchāyāḥ kṛtiparthya manubhūyamānāyāḥ sanantavācyatvena gauraveṇa ca pratyākhyātumaśakyatvāt | kiñca
pākaṃ cikīrṣatītyatva pradhānyena pākasyecchāviṣayatvamanubhūyate
na tu kṛteḥ, dhātośca sanpratyayābhidheyecchāprakāravācitvam
odanaṃ bubhujata dūtyatva bhojanaviṣayanayodanasyecchāviṣayatvānubhavāt dṛṣṭasādhanatvena dṛṣṭāviva kṛtāvicchāsambhave'pi
kṛtīcchā na pravṛttikā kintu kṛtisādhyecchā | ghaṭaṃ jānāti
cikīrṣati karotīti jñānacikīrṣāpravṛttānāmekaviṣayatvānubhavāt | atha yadi kṛtyā sādhayitumicchāsyā tadā
cikīrṣitasya pākasyāntaḥ siddhau sā nāpagacchet nahya pāya
viśeṣasādhyatva ne cchopāyāntarādhīnaphalalābhena nivāryyate
dyūtyā dhanalābhe'pi pratipaheṇa tajjijñāsāyā anivṛtteriti
cet na svaviṣayasiddhatasya phalecchātvicchedasya copānecchā
virodhitvāt asti ca tatra pākodanayoḥ siddhatā | anyodanecchāyāṃ pākacikorṣā bhavedbhava pravṛtta asiddhatvāt kṛtā
vevecchā na vicchidyeta yadi kṛtiviṣayasiddhatvaphalecchāvicchedau na virodhinau dyūtyā dhanalābhe'pi tadadhika