Vacaspatya 8.6
Vācaspatya 8.6
- Language
- Sanskrit
8.6
kālena rodhe ca
kālasaṅkarṣī na0 kālena saṅkaṣyate'sau sam-kṛṣa-karmaṇibaṅ | navavarṣīyāṃ kumāryyām | “ekavarṣā bhavet sandhyā
dvivarṣā ca sarasvatī | trivarṣā tu trimttiśca caturthyā tu
kālikā | subhagā pañcavarṣā ca ṣaḍ varṣā ca umā bhavet
saptabhirmālinī sākṣādaṣṭavarṣā ca kubjikā | navabhiḥ
kālasaṅgarṣā daśabhiścāparājitā | ekādaśe tu rudrāyaṇī
dvādaśābde tu bhairavī | trayodaśe mahālakṣmīrdviḥsaptā pīṭhanāyikā | kṣetrajñā pañcadaśabhiḥ ṣoḍaśe cānnadā matā
evaṃ krameṇa saṃpūjya yāvat puṣpaṃ na jāyate | puṣpitāpi
ca sampūjyā tatpuṣpādānakarmmaṇi” aghaṭatalpaḥ
kālasarpa puṃ strī ni0 ka0 | kṛṣṇasarpe tiktā0 striyāṃ
saṃyogopadhatvāt ṭāp | puṃyoge tu ṅīṣ
kālasāra puṃstrī0 kālaḥ kṛṣṇavarṇaḥ sāraḥ pradhānamasya
kṛṣṇasāre mṛge śabdara0 striyāṃ jātitvāt ṅīṣ | tallakṣaṇāṃ kṛṣṇasāraśabde dṛśagram 2pītacandane kālānusāryye
na0 bhāvapra0 | tasya guṇādi kālānusāryya śabde dṛśagram
“kālasārājakarṇa khadirakadarakālaskandhetyādi” suśru0
kālasāhvaya na0 kālena samānaḥ sāhvayoyasya | kālasūtrā
khye narakabhede “yo manuṣyaḥ svakaṃ putraṃ vikrīya dhanābhicchati | kanyāṃ vā jīvitāya yaḥ śulkena prayacchati
saprāvare mahāghore niraye kālasāhvaye | kheṭaṃ mūtraṃ
purīṣañca tasmin mūḍhaḥ samaśna te” bhā0 anu0 45 a0
kālasūtra na0 kālasya yamasya sūtramiva vandhakahetutvāt
1 narakabhede bhāga0 5, 26 a0 “tāmisro'ndhatāmisraḥ”
ityādinarakabhedoktau “rauravaḥ kumbhīpākaḥ kālasūtrama”
ityādinā tadbhedānuktvā “yastviha brahmadhuka sa kālasūtra
saṃjñake narake ayutayojanaparimaṇḍale tāmramaye tapte
khale uparyyadhastādagnyarkābhyāmabhitapyamāno'bhiniveśitaḥ
kṣutpipāsābhyāṃ dahyamānānarbahiḥśarīra āste ceṣṭate
upaviṣṭhate paridhāvati ca yāvanti paśurāmāṇi tāvadvarṣasahastrāṇi” iti lakṣitam | “kālasāhvayaśabdadarśitabhāratavākye 'syo'pi taṅketurukto manunā tu
“āddha' bhuktvā ya ucchiṣṭa vṛṣalāya prayacchati | sa mūḍho
narakaṃ yāti kālasūtramavākśirāḥ” ityanyo'pi
taddheturviśeṣyoktaḥ sāmānyatastu ekaviṃśatinarakaheturanyāyavarttirājapratipakṣa eva manunā “yo rājñaḥ pratigṛhṇāti lubdhasyocchāntravarttinaḥ | sa paryāyeṇa yātīmānnarakānekaviṃśatim| tāmisramandhatāmisram” ityupakramya
“narakaṃ kālasūtrañca mahārauravameva ca” ityādinā ekaviṃśatimannarakahetutvoktaḥ | kālasya mṛtyoḥ sūtramiva
2mṛtyuhetusūtrave “vaṅgiśo'yaṃ mayā grastaḥ kālasūtreṇa
lambitaḥ” bhā0 va011480ślo0
kālaskandha pu0 kālaḥ kṛṣṇaḥ skandho'sya | 1tamālavṛkṣe
2tindukavṛkṣe (teṃ du) 3jīvakavṛkṣe (jiyola) medini| 4duṣṭakhadire 5 udumbare ca rājani0
Linked texts (2)
- Kaulāvalīnirṇaya — Jñānānanda Paramahaṃsa 1500, Sanskrit
- Vācaspatya — Vācaspatimiśra, Sanskrit