Vandyaghatiya 10: atha vārivargaḥ
Vandyaghaṭīyā 10
- Language
- Sanskrit
Contents
- 10.14 — 2 parts
atha vārivargaḥ
10.1
samudro'ndhirakūpāraḥ pārāvāraḥ saritpatiḥ
udanvānudadhiḥ sindhuḥ sarasvān sāgaro'rṇavaḥ
10.2
ratnākaro jalanidhiryādaḥpatirapāṃpatiḥ
tasya prabhedāḥ kṣīrodo lavaṇodastathāpare
10.3
āpaḥ strī bhūmni vārvāri salilaṃ kamalaṃ jalam
payaḥ kīlālamamṛtaṃ jīvanaṃ bhuvanaṃ vanam
10.4
kabanghamudakaṃ pāthaḥ puṣkaraṃ sarvatomukham
ambho'rṇastoyapānīyanīrakṣīrāmbuśambaram
10.5
meghapuṣpaṃ ghanarasaḥ
triṣu dve āpyamammayam
bhaṅgastaraṅga ūrmirvā striyāṃ vīciḥ
“pulliṅgastrīliṅgā marīcimaṇiyaṣṭimuṣṭayo nyāsaḥ(?)
truṭi(ma ? ra)pi pāṭaliśā(llu ? lma) litaraṇiśreṇyūrmayo vastiḥ ||”
athormiṣu
10.6
mahatsūllolakallolau
syādāvarto'mbhasāṃ bhramaḥ
pṛṣanti binduṣpṛṣatāḥ pumāṃso vipruṣaḥ striyaḥ
10.7
vakrāṇi puṭabhedāḥ syuḥ
bhramāśca jalanirgamāḥ
kūlaṃ rodhaśca tīraṃ ca pratīraṃ ca taṭaṃ triṣu
10.8
pārāvāre parārvācī tīre
pātraṃ tadantaram
dvīpo'striyāmantarīpaṃ yadantarvāriṇastaṭam
10.9
toyotthitaṃ tat pulinaṃ
saikataṃ sikatāmayam
niṣaṅkarastu jambālaḥ paṅko'strī śādakardamau
10.10
jalocchāsāḥ parīvāhāḥ
kūpakāstu vidārakāḥ
nāvyaṃ triliṅgaṃ nautārye
striyāṃ naustaraṇistariḥ
10.11
uḍupe tu plavaḥ kolaḥ
sroto'mbusaraṇaṃ svataḥ
ātastarapaṇyaṃ syād
droṇī kāṣṭhāmbuvāhinī
10.12
sāṃyātrikaḥ potavaṇik
karṇadhārastu nāvikaḥ
niyāmakāḥ potavāhāḥ
kūpako guṇavṛkṣakaḥ
10.13
naukādaṇḍaḥ kṣepaṇī syād
aritraṃ kenipātakaḥ
abhriḥ strī kāṣṭhakuddālaḥ
sekapātraṃ tu secanam
10.14
triṣvāgādhāt
prasanno'cchaḥ
kaluṣo'naccha āvilaḥ
nimnaṃ gabhīraṃ gambhīram
uttānaṃ tadviparyaye
10.14.p1
agādhamatalasparśaṃ
kaivarto dāśadhīvarau
10.14.p2
[ānāyaḥ puṃsi jālaṃ syāt saṇasūtraṃ pavitrakam |]
10.15
matsyadhānī kuveṇī syād
baḍiśaṃ matsyavedhanam
10.16
pṛthuromā jhaṣo matsyo mīno vaisāriṇo'ṇḍajaḥ
visāraḥ śakalī ca
atha gaḍakaḥ śakulārbhakaḥ
10.17
sahasradaṃṣṭraḥ pāṭhīnaḥ
ulūpī śiśukaḥ samau
nalamīnaścilicimaḥ
proṣṭhī tu śapharī dvayoḥ
10.18
kṣudrāṇḍamatsyasaṅghātaḥ potādhānam
atho jhaṣāḥ
rohito madguraḥ śālo rājīvaḥ śakulastimiḥ
10.19
timiṅgilādayaśca
atha yādāṃsi jalajantavaḥ
tadbhedāḥ śiśumāro'tha śaṅkuvo makarādayaḥ
10.20
syāt kulīraḥ karkaṭakaḥ
kūrme kamaṭhakacchapau
grāho'vahāraḥ
nakrastu kumbhīraḥ
atha mahīlatā
10.21
gaṇḍūpadaḥ kiñculukaḥ
nihnākā godhikā same
raktapā tu jalaukāyāṃ striyāṃ bhūmni jalaukasaḥ
10.22
muktāsphoṭaḥ striyāṃ śuktiḥ
“śuktirdurṇāmikāmuktāsphoṭayoruścalakṣaṇa”
śaṅkhaḥ syāt kamburastriyām
kṣudraśaṅkhāḥ śaṅkhanakhāḥ
śambūkā jalaśuktayaḥ
10.23
bheke maṇḍūkavarṣābhūsānūraplavadardarāḥ
śilī gaṇḍūpadī
bhekī varṣābhvī
kamaṭhī ḍuliḥ
10.24
madgurasya priyā śṛṅgī
durmāmā dīrghakoṣikā
jalāśayo jalādhāraḥ
teṣvagādhajalo hradaḥ
10.26
āhāvastu nipānaṃ syādupakūpajalāśaye
puṃsyevāndhuḥ prahiḥ kūpa udapānaṃ tu puṃsi vā
10.26-2
nemistrikāsya
‘‘(trikā) kūpasya nemau strī pṛṣṭhavaṃśādhare trikam’’
vīnāho mukhabandhanamasya yat
puṣkariṇyāṃ tu khātaṃ syād
akhātaṃ devakhātakam
10.27
padmākarastaṭāko'strī
kāsāraḥ sarasī saraḥ
veśantaḥ palvalaṃ cālpasaraḥ
vāpī tu dīrghikā
10.28
kheyaṃ tu parikhā
ādhārastvambhasāṃ yatra dhāraṇam
syādālavālamāvālamāvāpaḥ
atha nadī sarit
10.29
taraṅgiṇī śaivalinī taṭinī hrādinī dhunī
srotasvatī dvīpavatī sravantī nimnagāpagā
10.30
gaṅgā viṣṇupadī jahnutanayā suranimnagā
bhāgirathī tripathagā trisrotā bhīṣmasūrapi
10.31
kālindī sūryatanayā yamunā śamanasvasā
revā tu narmadā somodbhavā mekalakanyakā
10.32
karatoyā sadānīrā
bāhudā saitavāhinī
śatadrustu śitadruḥ syād
vipāśā tu vipāṭ striyām
10.33
śoṇo hiraṇyabāhuḥ syāt
kulyālpā kṛtrimā sarit
śarāvatī vetravatī cāndrabhāgā sarasvatī
10.34
kāverī sarito'nyāśca
saṃbhedaḥ sindhusaṅgamaḥ
dvayoḥ praṇālī payasaḥ padavyāṃ
triṣu tūttarau
10.35
devikāyāṃ sarayvāṃ ca bhave dāvikasāravau
saugandhikaṃ tu kahlāraṃ
hallakaṃ raktasandhyakam
10.36
syādutpalaṃ kuvalayam
atha nīlāmbujanma ca
indīvaraṃ ca nīle'smin
site kumudakairave
10.37
śālūkameṣāṃ kandaḥ syād
vāriparṇī tu kumbhikā
jalanīlī tu śevālaṃ śaivale
atha kumudvatī
10.38
kumudinyāṃ
nalinyāṃ tu bisinīpadminīmukhāḥ
vā puṃsi padmaṃ nalinamaravindaṃ mahotpalam
10.39
sahasrapatraṃ kamalaṃ śatapatraṃ kuśeśayam
paṅkeruhaṃ tāmarasaṃ sārasaṃ sarasīruham
10.40
bisaprasūnarājīvapuṣkarāmbhoruhāṇi ca
puṇḍarīkaṃ sitāmbhojam
atha raktasaroruhe
10.41
raktotpalaṃ kokanadaṃ
nālā nālam
athāstriyām
mṛṇālaṃ bisam
abjādikadambe ṣaṇḍamastriyām
10.42
karahāṭaḥ śiphākandaṃ
kiñjalkaḥ kesaro'striyām
saṃvartikā navadalaṃ
bījakoṣo varāṭakaḥ
10.43
uktaṃ svarvyomadikkāladhīśabdādi sanākhyakam
pātālabhoginarakaṃ vāri caiṣāṃ ca saṅgatam
Linked texts (10)
- Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośasaṃgraha — Sanskrit
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Vaiyākaraṇasiddhāntakaumudī (another edition) — Sanskrit
- Sudhā (Bhānuji) — Bhānuji, Sanskrit
- Amarakośa Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośa or Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Mukuṭa — Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- Vaijayantī — Yādavaprakāśa, Sanskrit